Yanık, MTA'nın yaklaşık bir asırlık süreçte, Batman'daki ilk petrol keşfinden Eskişehir-Beylikova'daki dünyanın en stratejik Nadir Toprak Elementleri sahalarına, Elazığ-Maden, Sinop-Boyabat ve Kahramanmaraş'taki zengin bakır yataklarından sanayinin can damarı olan yüzlerce endüstriyel ham madde kaynağına kadar sayısız keşfe imza attığını ifade etti.

Küresel dengelerin değiştiğini ve madenlere ihtiyacın arttığını belirten Yanık, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Artan enerji ihtiyacı, sürdürülebilir kaynak yönetimi, iklim değişikliği ve kritik hammaddelere yönelik amansız rekabet, yerbilimlerinin stratejik önemini her geçen gün daha da artırıyor. MTA, bu yeni dünya düzeninde de en ön safta yer alarak modern teknolojilerle desteklenen yerli, yenilikçi ve çevreye duyarlı arama faaliyetlerini kararlılıkla sürdürüyor. Bugün, kuruluş yıl dönümümüzü taçlandıran son derece hayati bir ulusal veri altyapısını, 'Türkiye Diri Fay Haritası-2026' sürümünü yayımlamanın gururunu paylaşıyoruz. Alp-Himalaya orojenez kuşağında yer alan ülkemiz için aktif tektonik yapının güncel ve doğru verilerle ortaya konulması, yalnızca bilimsel bir çalışma değil, ulusal güvenlik, sürdürülebilir kalkınma ve afet risklerinin azaltılması adına stratejik bir zorunluluktur.”

Yanık, haritanın 2013'te yayımlanmasından bu yana geçen 13 yılda, ayrıntılı saha çalışmaları ve akademik çalışmalarla önemli büyüklükte veri birikiminin sağlandığına dikkati çekti.

DİRİ FAY SAYISI 700'E YÜKSELDİ

2022'de yatırım programına alınan güncelleme projesinin, yoğun bir emeğin ardından tamamlandığına işaret eden Yanık, "2013 basımında 485 olan diri fay sayısı, yeni veriler ışığında bu haritada 700'e yükseldi. Bu harita ve hazırladığımız sayısal veri tabanı, deprem tehlike analizleri, kritik altyapı yatırımları ve ulusal zarar azaltma politikalarımız için temel bir başvuru kaynağı olacak." değerlendirmesinde bulundu

Akademisyenlerin 'Orta Anadolu Tektonik Geçiş Bölgesi'nin Saptanması: Entegre Jeodezik (GNSS/InSAR) ve Sismik Verilerden Elde Edilen Kısıtlamalar' adıyla hazırladığı çalışma uluslararası bir bilimsel dergide yayımlandı.

'Orta Anadolu geçiş zonu karşımıza çıkıyor'

Araştırmanın detaylarını anlatan Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, 'Şimdi normalde Anadolu bloğunun doğudan Arap plakası, batıda şuradan Afrika plakasının sıkıştırmasıyla Ege denizine doğru böyle batıya doğru bir kaçış yaptığını biliyoruz zaten. İyi bilindiği üzere Anadolu bloğu, Türkiye'nin tamamını kapsayan Anadolu, Ege denizine doğru batıya doğru bir hareket yapıyor, bir kaçma hareketi yapıyor. Biz bu hareketi bileşenlerine ayırdık, kuzey ve doğuya yönlü hareketlerini ayrıştırdık. Bunun neticesinde karşımıza şöyle bir tablo çıktı. Doğu kısma göre aşağıya güneye doğru hareket ediyor ve burada ortada bir geçiş zonu karşımıza çıkıyor. Biz buradaki geçmişten günümüze meydana gelen depremleri de inceledik ve burada şunu tespit ettik: Şu bölgede Doğu Anadolu fayı burada görüyorsunuz, Arap plakası burada Doğu Anadolu fayını sıkıştırıyor. Buradan da Afrika plakası daha yavaş bir hareketle sıkıştırıyor. Bunun neticesinde şurada ortada bir gerilim bölgesi ortaya çıkıyor. Bunun da 4.5 milyon yılda yani şuradaki S şekliyle aynı zaman diliminde meydana geldiğini görüyoruz. Depremler meydana gelebilir ama ilerleyen zamanda, Anadolu'nun milyonlarca yıldan bahsediyoruz tabii ki burada, milyonlarca yıl sonra her iki tarafının birbirinden ayrışması, ortadan ikiye bölünmesi söz konusu.' dedi.

Antalya'dan Karadeniz Ereğli'ye sıfır hattı

Türkiye'nin doğusunun kuzeye, batısının ise güneye hareket ettiğini belirten Kutoğlu, 'Uzun yıllardır uydu radar verisiyle Türkiye'nin yer kabuğu hareketlerini inceliyoruz. Bu yer kabuğu hareketlerini daha derin bir analize tabi tuttuğumuzda, Ankara'nın doğusunda kalan kısmının kuzeye doğru hareket ettiğini, batısında kalan kısmının da güneye doğru hareket etmiş olduğunu tespit ettik. Tabii bunun neticesinde de Antalya'dan yukarıya doğru, Karadeniz Ereğli'ye doğru bir beyazla görmüş olduğumuz bir sıfır hattının olduğunu tespit ettik. Bu sıfır hattının doğusu yukarıya, batısı da aşağıya doğru hareket ettiği için sıfır hattı etrafında bir gerilim bölgesi meydana geliyor. Buna biz Orta Anadolu geçiş zonu adını verdik yaptığımız yayında. Bu Orta Anadolu geçiş zonu etrafında geçmiş yıllarda irili ufaklı depremler meydana gelmiş. Bu da bu hattın varlığını doğrular nitelikte. Bu durum bize şunu gösteriyor: Bu gerilim devam ettiği sürece, bu şekilde devam ettiği sürece, Türkiye'nin doğusu, Ankara'nın doğuda kalan kısmı yukarıya, batısında kalan kısmı aşağıya devam edecek ve bu milyonlarca yıllık bir süreç içerisinde bu miktar kilometrelere ulaşabilir ve neticesinde Anadolu'nun ortadan ikiye ayrılması söz konusu olabilir. İlerleyen zamanda, yüz binlerce yıl, milyonlarca yıldan bahsediyoruz, büyük gerilimler birikerek burada büyük boyutta depremlerin de meydana gelmesi söz konusu olabilir.' ifadelerini kullandı.

Doğu Anadolu Fayı V şeklini aldı

Arap ve Afrika plakalarının hız farkının Doğu Anadolu fayını şekillendirdiğini vurgulayan Kutoğlu, 'Bu yaptığımız çalışmada tespit ettiğimiz şeylerden bir tanesi de şu, Doğu Anadolu fayının bugünkü şeklini almasında da bu hareketlerin önemli bir nedeni var. Ortaya çıkan bu tablo, Arap plakasının Afrika plakasından yılda 1.2 santimetre daha hızlı hareket etmesinden kaynaklanıyor. Doğu Anadolu fayı geçmişte, Kuzey Anadolu fayına bu hareket dikkate alındığında, Kuzey Anadolu fayına dik bir konumda bulunuyor olmalı. Ama zaman içerisinde Afrika plakası hızla Anadolu'nun içerisine girerek Doğu Anadolu fayının bir V şeklini almasına neden olmuş. Tabii bu hareket devam ettiği içerisinde, devam ettiği için de zaman içerisinde Doğu Anadolu fayının kuzeyinin giderek Kuzey Anadolu fayına yaklaşması ve sonunda onunla birleşmesiyle sonuçlanabilir uzun jeolojik süreçler içerisinde. Hatay'dan yukarıya doğru da yine Kuzey Anadolu fayını kesen bir dik fay hattının meydana gelmesi söz konusu olabilir. Bu çalışma bize bu sonuçları gösterdi.' şeklinde konuştu.

'Tam kapanma meydana gelebilir'

Plakaların hareketiyle gelecekte yeni fay oluşumlarının görülebileceğine dikkat çeken Kutoğlu, sözlerini şöyle tamamladı: 'Anadolu.. Afrika... itibaren Anadolu bloğunu sıkıştırıyor. Bu demektir ki buradaki hareketlere., baktığımız zaman zamanında Afrika bloğu buradan Kuzey Anadolu fayına yaklaşacak ve bir süre sonra da kapanma, tam kapanma meydana gelebilir. Ama bu süpürme neticesinde de şuradan yukarıya doğru bir yeni oluşumun meydana gelmesi söz konusu.'

Yapılan araştırma, küresel çapta bilim insanlarına güvenildiğini gözler önüne serdi. Anketin 1 ila 5 arasında olan derecelendirme sistemi, yapılan inceleme sonucunda 3,62 puanla bireylerin bilim insanlarına güvendiklerini gözler önüne serdi. Bilim insanları yeterlilik, iyilikseverlik, dürüstlük ve açıklık kategorilerinde değerlendirildi.

TÜRKİYE 8. SIRADA

Yapılan araştırmada ülkemizde bilim insanlarına güven seviyesi, dünya ortalamasının üzerinde 3,9 puan olarak ölçüldü. Türkiye, araştırmaya dahil edilen 69 ülke arasında sekizinci sırada yer alıyor. Listenin daha üst kısmında sadece İspanya ile Avustralya, gelişmiş ülkeler seviyesinde yer alıyor. Mısır birinci sırada yer alırken Hindistan ikinci, Nijerya ise üçüncü sırada.

Araştırmaya göre ABD, Kanada ve diğer Avrupa ülkeleri, bilim insanlarına Türkiye kadar güvenmiyor. Bu bağlamda; ABD'nin güven puanı 3,86, Kanada'nınki ise 3,81. Almanya'nın bilim insanlarına güven puanı 3,49 iken komşumuz Yunanistan'ın puanı 3,39.

19 Ağustos dolunayı yaz ayları içerisinde meydana gelecek dört dolunaydan üçüncüsü olacak. Bu yüzden Mavi Ay ismini alıyor. Yazın ilk dolunayına erken yaz ayı, ikincisine yaz ortası ayı ve sonuncusuna geç yaz ayı deniyor. Ancak belirli bir mevsimde dört ay olduğunda, üçüncüsüne “Mavi” Ay deniyor. Böylece dördüncü ve sonuncusu geç ay olarak adlandırılıyor.

Yılın en zor görünümlerinden biri olan 19 Ağustos Kova dolunayı kolektif açıdan önümüzdeki 3 aya yayılacak önemli etkilere sahip. Eylül ayında gerçekleşecek Ay tutulması koridorundayız. Bazı bireysel hayatlarda beklenmedik sarsıntılar yaşanırken, doğum haritasında iyi etkiler almış bazı kişiler hem korunabilir, hem fırsatlarla karşılaşabilir.

Venüs ve Ay – 19 Ağustos

19 Ağustos’ta,  Güneş’ten sonra gelen ikinci mükemmel gezegene, Venüs’e, bugün şafak sökerken küçülen hilal arkadaşlık ediyor. Bu kozmik ikili, ufuğa yakın noktada, harika bir fotoğraf çekme şansı sunacaktır.

Dolunay, 19 Ağustos Pazartesi günü gerçekleşecek. Saat 21.25'de Kova burcunda 27 derecede bir Dolunay olacak.

Basın toplantısında konuşan NASA'nın uzay operasyonları misyonu yöneticilerinden Ken Bowersox, astronotların dönüşüne ilişkin kesin bir tarih olmadığını duyurdu.

Bowersox, uzay istasyonunda kalan Butch Wilmore ve Suni Williams adlı astronotların SpaceX'in 2025 Şubat’ta yapacağı sefere kadar Uluslararası Uzay İstasyonu'nda tutulup tutulmayacağına ilişkin kararının birkaç hafta içinde alınacağını açıkladı.

Bowersox, ayrıca arızalı Boeing mekiğini Dünya'ya boş olarak dönmesini sağlayıp sağlamama konusunda da henüz karara varılmadığını bildirdi.

Starliner mekiğindeki sorunun giderilmesini bekleme seçeneği dışında, SpaceX'in Şubat 2025'teki seferinde 4 astronot yerine iki koltuğun boş gönderilip Wilmore ile Williams'ın bu mekikle geri getirilmesi ihtimalinin de astronotları kurtarmak için düşünülen seçenekler arasında yer alıyor.

NE OLMUŞTU?

Boeing, iki ertelemenin ardından 5 Haziran'da iki NASA astronotunu taşıyan Starliner mekiğini ilk kez uzaya yollamıştı. Helyum sızıntısı tespit edilen Starliner mekiğinde yapılan incelemelere rağmen sorunun kaynağı bir türlü bulunamamış ve Dünya'ya dönüşü dört kez ertelenmişti.

61 yaşındaki Wilmore ve 58 yaşındaki Williams iki aydır uzayda ve ne zaman geri dönecekleri meçhul.

Türkiye’nin bu alanda yapılan en büyük organizasyonunu gerçekleştirdiklerini belirten Karabatı, “Türkiye’nin en büyük gözlem etkinliğini yaptığımızı söyleyebiliriz. Gelen katılımcılar ve uzmanlarla yaptığımız görüşmeler bunu doğruluyor ve bu buluşma aslında bilimsel sunumlarla da destekleniyor. Tüm bunların yanında organizasyon artık gözlem etkinliği olmasının yanı sıra bilim şenliğine de dönüştü diyebiliriz. Uzaydan okyanusların en dibine, çeşitli alanlarda uzman isimler gece yarısına dek çeşitli konularda sunumlarla sahnedeydi” dedi.

Bu yıl etkinliğin onur konuğu TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç oldu. Ataç konuşmasında, “Böyle bir kalabalığı böyle bir amaçla bir arada görmek ülke adına mutluluk verici. Emeği geçen herkesi tebrik ediyorum” dedi. 

“Önümüzdeki yılın hazırlıklarına şimdiden başladık” 

Belediye Başkanı Fatih Karabatı etkinliğe dair yaptığı yorumda, “Rekor bir katılıma ulaşan bu buluşmanın ev sahibi olmak mutluluk verici. Çok değerli sunumlar dinledik. Gece yarısı olunca sunumların yerini bu kez gökyüzü gözlemi aldı. Tüm ışıklar kapatılarak herkesin daha parlak bir gökyüzüne bakmasına imkân sağlandı. 20 bin kişinin katıldığı ücretsiz bir etkinlikte sağladığımız düzen ve kontrol mekanizması ile herkesten çok olumlu tepkiler aldık. Önümüzdeki yılın hazırlıklarına da şimdiden başladık” dedi. 

Sunumlardan önce Belgesel Yapımcısı Tahsin Ceylan’ın ödüllü iki belgeseli, Orman Genel Müdürlüğü ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün kısa filmleri dev ekranla seyircilere yansıtıldı. Bunların yanında Yuvam Dünya Derneği tarafından hazırlanan ‘Kayıp, Hasar ve Umudun Melodisi’ adlı klip çalışması ile Anadolu Ajansı’nın 2024 yılına ait çarpıcı fotoğraflardan oluşan seçkisi de gösterimde yer aldı. 

Bu yıl İranlı gökyüzü fotoğrafçısı Majid Ghohroodi’de astrofotoğrafçılık üzerine anlatımlarda bulundu. Majid konuyla ilgili yaptığı açıklamada, ”Bir gün İran'da böyle bir olay görmek isterim. Karacabey şehrinde Türk dostların düzenlediği meteor yağmuru etkinliği izlediğim en iyi astronomi programlarından biriydi. Bu vizyon genişliğinden ve büyük çabalarından dolayı tüm dostları tebrik ediyorum” ifadelerine yer verdi.

Gösterimlerin ardından ise NASA’dan ayrılıp Türkiye’ye dönme kararı alan Astrofizikçi Dr. Umut Yıldız, Astronom Gizem Çoban, Anatomi Araştırmacısı Dr. Pedram Türkoğlu, Hidrobiyolog Akın Karahan gibi uzmanlar sunumlarıyla sahnede yer alırken Yaban Hayatı Fotoğrafçısı Ali Şenel, Melih Özbek ve Alper Tüydeş de davetlilere doğa üzerine çeşitli sunumlar gerçekleştirdi. 

”Şehrimize bir astropark oluşturmayı planlıyoruz” 

Belediye Başkanı Fatih Karabatı konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, ”Karacabey’in bu etkinlikle yeni bir değer kazandığını söyleyebiliriz. Bu konuyu, ‘şehrimize daha verimli nasıl yapabiliriz?’ sorusunu mesai arkadaşlarımızla birlikte ele aldık. Bir iki alternatifle birlikte şehrimize bir astropark ile gökyüzü gözlemcilerini yıl boyu ağırlayabileceğimiz bir alan oluşturmayı planlıyoruz. Konuyla ilgili diğer kurumlarla da görüştükten sonra hızlıca sonuçlandırıp yeni ve alternatif turizm hareketlerinden bölgemize kazanım elde etmek istiyoruz” dedi. 

Daha yaşanabilir ve temiz bir kent için çalışmalarını sürdüren Bursa Büyükşehir Belediyesi, Uluslararası Karanlık Gökyüzü Birliği’nin belirlediği standartlara uygun olarak Türkiye’nin ilk ‘Karanlık Gökyüzü Parkı’nı Bursa’ya kazandırıyor. Dünyada sadece 92 örneği bulunan Karanlık Gökyüzü Parkı projesi, ışık kirliliğinden en az etkilenen İnegöl ilçesi Başalan Yaylası’nda 10-11 Ağustos Cumartesi ve Pazar günleri hayata geçirilecek. Başalan Yaylası’nın doğal dokusu korunarak hazırlanan park, turizmin çeşitlendirilmesi ve macera turizmine yönelik çalışmalar için tematik bir alan olacak.

Doğa ve astronomi meraklıları iki gün boyunca astronomi, doğa gözlemleri ve çeşitli atölyelerle dolu dolu bir deneyim yaşamı fırsatı bulacak. Gün boyunca teleskop yapım aşamaları ve astro fotoğrafçılık gibi çeşitli atölyeler, drama ve oyun etkinlikleri, vaka çalışmaları, karaoke ve müzik dinletisi, astronomi üzerine sohbetler yapılacak. Gece saatlerinde ise katılımcılar perseid göktaşı yağmurunu gözlemleyebilecek. Etkinlikler kapsamında fikir yarışması da düzenlenerek katılımcılar çeşitli ödüller kazanma fırsatı bulacak.

Detaylı bilgi ve kayıt için aşağıdaki link ziyaret edilebilir;
https://podio.com/webforms/29739554/2460059

2.1 milyar yıl öncesine tarihlenen bu kalıntıların karmaşık canlılara ait olup olmadığı konusunda tartışmalar sürerken, yeni bulgular ortaya çıktı.

Birleşik Krallık'taki Cardiff Üniversitesi araştırmacıları, kalıntıların bulunduğu alandaki kayalarda, yaşama elverişliliğin göstergesi olan oksijen ve fosfor gibi maddeler bulunduğunu tespit etti. Keşif, bulunan kalıntıların gerçekten de karmaşık çok hücreli canlılara ait olduğu düşüncesini güçlendirdi.

Çok hücreli ve sporlar aracılığıyla üreyen organizmaların yaşam alanının sadece bölgedeki bir iç denizle sınırlı kaldığı ve Dünya çapına yayılmadığı ifade ediliyor.

Bazı bilim insanları ise açıklamalara şüpheyle yaklaşıyor. Uzmanlar ise besin çeşitliliğinin karmaşık yaşamın ortaya çıkması için tek koşul olmadığı görüşünde.

Halıhazırda bilinen en eski çok hücreli karmaşık canlılar 635 milyon yıl öncesine tarihlendirilmişti.

Franceville deki keşfin teyit edilmesiyle birlikte, karmaşık yaşamın evrimi 1.5 milyar yıl geriye sıçrayabilir.

Çinli bir bilimsel araştırma ekibi, kanserin patolojik görüntülerini detaylı okuyabilen çok yönlü bir yapay zeka modeli geliştirdi.

Çin'de bulunan Hava Kuvvetleri Tıp Üniversitesi, Tsinghua Üniversitesi ve yapay zekaya bağlı teknolojileri üreten SenseTime'dan araştırmacılar, ülkedeki yerel verilerden yaklaşık 300 bin dijital patoloji görüntüsü kullandı.

Araştırmada, çok yönlü yapay zeka modelinin 20'den fazla organı analiz edebildiği belirtildi. Bunların içerisinde pan-kanser sınıflandırması, lezyon tanımı, çoklu kanser ve biyobelirteç değerlendirmesi gibi maddelerin de bulunduğu aktarıldı.

"PathOrchestra" adı verilen çok yönlü yapay zeka uygulamasının 50'ye yakın kanser vakasında yüzde 95'i aşan bir doğruluk oranına ulaştığı kaydedildi.

Uygulamanın Çin'in yapay zeka alanındaki hızlı büyümesinin bir göstergesi olduğu da belirtildi.

Araştırma, 1900-2000 yılları arasında Dünya’nın dönüş hızının yüzyıl başına 0,3 ile 1 milisaniye arasında yavaşladığını, ancak 2000'den itibaren buzulların erimesi hızlandıkça bu oranın 1,3 milisaniyeye yükseldiğini ortaya koydu. Eğer sera gazı emisyonları azalmazsa, bu oranın 2100 yılına kadar 2,6 milisaniyeye çıkacağı ve bu durumun gün uzunluğunu önemli ölçüde etkileyebileceği belirtiliyor.

Bu değişim milisaniyeler ölçeğinde olsa da, internet trafiği, finansal işlemler ve GPS sistemleri gibi hassas zamanlamaya dayanan sistemlerde aksamalara yol açabilir.

Yaşlanma karşıtı yolculukta "genç İsveç kemik iliği" nakli, son teknoloji bir kök hücre prosedürü olarak biliniyor.

YAŞINI KÜÇÜLTMEYE ÇALIŞIYOR

Kaliforniyalı biyohacker Bryan Johnson, son birkaç yıldır yaşını küçültme misyonuyla "sonsuz gençlik" arayışına milyonlarca dolar harcadı.

EKLEM SAĞLIĞI İÇİN İSVEÇ İLİĞİ

Johnson son olarak omuzlarına, kalçalarına ve dizlerine 300 milyon genç İsveç kemik iliğinden kök hücre enjekte ettirmek için Bahamalar'a gitti.

Johnson, bu sayede 18 yaşındaki eklem sağlığına geri dönmeyi hedefliyor.

Genç İsveç kemik iliğinden alınan kök hücreler, hastanın ömrünü uzatmayı ve eklem sağlığını iyileştirmeyi amaçlanıyor.

46 yaşındaki Johnson, bu operasyonu vücudundaki toplam kemik mineral yoğunluğunu eşitlemek amacıyla geçirdi.

HEDEF 18 YAŞINA DÖNMEK

Her eklem kök hücresi vücudun onarım sistemidir.

Sağlıklı genç İsveç hücresi nakli ise tüm önemli eklemleri geleceğe hazırlamayı ve kişiyi 18 yaşına bir adım daha yaklaştırmayı hedefliyor.

Bu nakil ile yaşa bağlı normal hasarın onarılması, canlılığı geri kazandırmak ve gelecekteki bozulmayı önlemek amaçlanıyor.

300 MİLYON HÜCRE NAKLEDİLDİ

Kök hücreler, sıvı nitrojenle dolu kriyo tanklarında taşınarak İsveç'ten Bahamalar'daki kliniğe kadar 8 bin kilometre yol kat etti.

Hücreler iki parça halinde enjekte edildi; bir gün 150 milyon, ertesi gün 150 milyon.

Birinci gün her iki dizine ve sağ kalçasına enjeksiyon yapılırken, ikinci gün sol kalçasına ve her iki omuzuna odaklanıldı. Her ikisine de lokal anestezi uygulandı.

Tedavinin işe yarayıp yaramadığını değerlendirmek için altı ay sonra Johnson'ın eklemleri tekrar MRI ile kontrol edilecek.

SONSUZ GENÇLİK ARAYIŞI

Johnson'ın sonsuz gençlik arayışında deneysel tedavilere maruz kalması ilk kez olmuyor. Haziran ayında, "gençlik pınarı" arayışı sırasında 20 bin dolarlık bir tedavi için uzak bir adaya gittiğini açıkladı.

Artık her 19 ayda bir yaşlandığını ve biyolojik yaşını toplamda beş yıl geriye çektiğini iddia ediyor.

YAŞLANMA SÜRECİNİ DÜŞÜRDÜ

Milyoner iş insanı daha önce de biyolojik bir buluş paylaşmış ve yaşlanma sürecini 0,64 oranında azalttığını iddia ederek bunun "kişisel rekoru" olduğunu söylemişti.

18 YAŞINDA BİRİNİN FİZİĞİNE SAHİP

2020 yılında ilk kez sıkı bir programa başlayan sporcu, 37 yaşında birinin kalbine, 28 yaşında birinin cildine ve 18 yaşında birinin fiziğine sahip olduğunu iddia ediyor. 

Bakır tüccarı Ea-naşir'e yöneltilen "sana acı çektireceğim" ifadelerinin yer aldığı tablet, dünyanın en eski müşteri şikayeti olarak Guinness Dünya Rekoru'na sahip.

Arkeolog Sir Leonard Woolley, şu anki Irak sınırlarında yer alan Ur kentinde 2015 yılında bir dizi çivi yazısıyla yazılmış tablet keşfetti.

Keşifler arasında Nanni adında hoşnutsuz bir tüccarın şikayetlerinin yer aldığı bir tablet de vardı.  M.Ö 1750 yılında ait olan tablet o dönem Mezopotamya'da konuşulan Akadca yazılmıştı. 

Nanni adlı tüccar, Ea-nāṣir'e vaadettiği gibi kaliteli bakır vermediğini kendisine ve elçisine kötü davrandığını ve gümüş borucu olduğunu yazmıştı. 

"ALMAK İSTEMİYORSANIZ GİDİN"

Nanni'nin yazdıklarına göre Ea-nāṣir Nanni'nin ulağına  "Almak istiyorsan al, almak istemiyorsanız gidin!" demişti.

Nanni hem kendisine gelen düşük kaliteli bakıra hem de tüccarın yardımcısına davranışına çok öfkelendi. "Burada sizden kaliteli olmayan hiçbir bakırı kabul etmeyeceğim" diye yanıt vererek "Ben (bundan sonra) külçeleri, kendi avlumda/şantiyemde tek tek kendim seçerek alcağım, ve sana karşı reddetme hakkımı kullanacağım çünkü beni böyle hor gördüğün için sana acı çektireceğim." ifadelerini kullandı. 

"ELEŞTİREL OLMAYIN"

Gelen şikayetler üzerine Babilli tüccarın bir notu da günümüze ulaştı. Mektupta Ea-nāṣir, Šumum-libši adında bir adama ve bir bakırcıya, iki adam kayıp bir metali aramak için yanlarına geldiğinde aşırı tepki göstermemelerini, "Eleştirel olmayın korkmayın!" diye ifade etmişti.

Tablet bugün British Museum koleksiyonlarının bir parçası olarak Londra'da sergileniyor. 

Bilim insanları Mars ortamında hayatta kalabilecek çeşitli mikroorganizmaları, alg ve likenleri daha önce test etmişti.

Bilim insanları Mars'ta hayatta kalabilecek bir yosun türü belirledi. Zorlu koşullara dayanabilen bitki, Kızıl Gezegen'deki insan yaşamını başlatabilir. 

"DÜNYA'DAKİ EN ZORLU ÇÖLLERDE KEŞFEDİLDİ"

Araştırma ekibi, kurak ve sert iklimlere dayanabilen bu özel yosun türünü, Dünya'daki en zorlu çöl ortamlarında keşfetti. Bilim insanları, bu yosunun Mars'ın soğuk, kuru ve düşük oksijenli atmosferinde bile hayatta kalma yeteneğine sahip olduğunu belirtti.

Araştırma ekibinin lideri Dr. Sarah Johnson, "Bu yosun türü, Mars'ın yüzeyinde var olabilecek biyolojik yaşamın mükemmel bir örneğidir. Mars'ta yaşam kurma çalışmalarımız için umut verici bir başlangıç sunuyor" ifadelerini kullandı.

TRT Haber'de yer alan bilgiye göre yosunun dayanıklılığı, ekstrem koşullara adaptasyon kabiliyeti ve fotosentez yapma yeteneği, Mars'ta oksijen üretimi ve gıda kaynakları için kullanılma potansiyelini gösteriyor. Bilim insanları, bu yosunun gelecekteki Mars kolonileri için hem oksijen üretimi hem de besin kaynağı olarak kullanılabileceğini düşünüyor.

"MARS'IN ATMOSFERİK BASICI VE RADYASYON SEVİYESİNE ADAPTE OLUYOR"

Dr. Johnson ve ekibi, yosunun Mars koşullarında nasıl hayatta kaldığını anlamak için laboratuvar ortamında çeşitli deneyler gerçekleştirdi. Sonuçlar, yosunun Mars'ın atmosferik basıncı ve radyasyon seviyelerine adapte olabileceğini ve bu ortamda büyüyebileceğini ortaya koydu.

Bu keşif, Mars'ta yaşam arayışında önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor. Araştırmacılar, bu tür organizmaların Mars'taki insan yerleşimleri için biyolojik destek sistemleri geliştirmede kilit rol oynayabileceğini vurguluyor.

Dr. Johnson, "Mars'ta sürdürülebilir bir ekosistem oluşturma yolunda önemli bir adım attık. Bu yosun türü, Mars'ta yaşamın mümkün olabileceğine dair inancımızı güçlendiriyor" diye ekledi.

Araştırma sonuçları, bilim dünyasında büyük ilgi uyandırdı ve Mars'ta yaşam kurma hedeflerine yönelik çalışmalara yeni bir ivme kazandırdı. Gelecekte yapılacak misyonlar ve araştırmalar, bu keşfin Mars'ta nasıl uygulanabileceğini daha ayrıntılı bir şekilde inceleyecek.

Baltimore'daki Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü'nden Frank Summers, “İzleyiciler sütunların yanından ve arasından geçerek onun üç boyutlu yapısını deneyimliyor ve Hubble ile Webb verileri arasındaki farkı görüyor. Video, aynı nesnenin farklı yönlerini gözlemlemek için neden birden fazla uzay teleskobuna ihtiyacımız olduğunu ortaya koyuyor” diyor.

YARATILIŞ SÜTUNLARI NEDİR? 

Aynı zamanda bu görsel çalışma izleyicilere yıldız oluşumunun nasıl gerçekleştiğine dair genel bir fikir vermeyi hedefliyor.

Yaratılış Sütunları, ilk kez 1995 yılında NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilen ve Kartal Nebulası'nda bulunan dikkat çekici bir kozmik yapıdır. Bu sütunlar, genellikle genç yıldızların çevresinde oluşan ve morötesi radyasyon tarafından şekillendirilen devasa gaz ve toz bulutlarıdır.

İsimlerini, içlerinde yıldız oluşumunun gerçekleştiği uzun ve ince sütun şeklindeki yapılarından alırlar. Yaratılış Sütunları'nın detaylı incelemesi, yıldızların nasıl doğduğunu ve evrim geçirdiğini anlamamıza yardımcı olur. 

Konunun titizlikle takip edildiği bilgisine de ulaşılırken, bilirkişinin görevlendirdiği ilgili kurum ve kuruluşlara talimat verildiği, kusuru ve sorumluluğu olanlara da, "taksirle yakalamaya sebebiyet vermek" suçundan da, hukuki gereğinin yapılacağı öğrenildi.

Nobel ödüllü biyokimyacıdan "çığır açıcı" tanımlaması

Genç Türk fizikçinin geçen yıl ilkini yayımladığı bu çalışması, Nobel ödüllü biyokimyacı Jack Szostak tarafından "çığır açıcı" olarak tanımlanmış ve bilim çevrelerince keşfin Dünya'da yaşamın nasıl başladığına ve uzayda yaşama kadar birçok gizeme ışık tuttuğu bildirilmişti.

Fransız kimyager Louis Pasteur'ün 1848'de yaşam için gerekli olan bazı moleküllerin, tıpkı sol ve sağ ellerde olduğu gibi birbirinin "ayna görüntüsü formlarında" bulunmasına ilişkin "homokiralite" kavramını ortaya atmış ancak bu özelliğin kökeni anlaşılamamıştı. Öztürk, bu gelişmenin üzerinden geçen 175 yılda bilimin peşinden koştuğu bu gizemi ortaya çıkaran keşfi ile bilim dünyasında yeni heyecanlar yarattı.

En prestijli bilim dergilerinde yayımlanarak bilim dünyasına duyurulan keşfin ABD'de belgeseli de çekildi.

"Ödülü beklemiyordum"

Türk fizikçi Furkan Öztürk ile Harvard Üniversitesinden bilim insanları, dünyanın en iyi üniversiteler sıralamasının zirvesinde yer alan Harvard'ın prestijli ödülünü de getiren başarı hikayesindeki merak edilenleri anlattı.

Keşfin yayımlanması ve haberinin yapılmasının ardından gerek Türkiye gerekse dünya bilim çevrelerinden çok önemli geri dönüşler aldığını aktaran Öztürk, geçen sürede yaptığı çalışmaların sonuçlarını önemli platformlarda anlatmaya devam ettiğini söyledi.

Weizmann Enstitüsü ve Cambridge Üniversitesinde misafir araştırmacı olarak bulunduğunu dile getiren Öztürk, buralarda yaptığı deneyler ışığında birinci yazar olduğu iki yeni makalenin daha yayımlandığını anlattı.

Öztürk, ödülle ilgili değerlendirmesinde, "Araştırma konum, disiplinler arası ve çok niş bir alan olduğu için beklediğim bir sonuç değildi" dedi.

Fiziğin daha geleneksel sahalarında çalışan bilim insanlarının, yaptığı işler ile çok ilgilenmediklerini hatta beğenmediklerini düşündüğünü ifade eden Öztürk, "O yüzden ödülü aldığımı öğrendiğimde epey şaşırdım. Ancak tabii ki bu mükemmel bir gelişme, bunun için çok gururluyum, kendim, ailem ve ülkem adına çok mutluyum" diye konuştu.

"Yaratıcı bir iş ve ileriye dönük miras"

Ödülün kariyerinin sonraki aşamalarına da çok faydası olacağını vurgulayan Öztürk, şöyle devam etti:

"Ancak böyle bir ödülü almak zorlu bir sürecin sonucu ve hiç olmayabilirdi de. Önemli olan bu araştırmayı yapmaktan, öğrenmekten keyif almak. Çalışmam süresince bu süreçten büyük keyif aldım. Özellikle teorik olarak ortaya koyduğum bir fikrin deneysel olarak da çalışması, önemli bir probleme yaratıcı bir çözüm getirmesi benim için mutluluk kaynağı. Ortaya koyduğumu yaratıcı bir iş ve ileriye dönük bir miras olarak düşünüyorum. Derin bir problemi çözmenin getirdiği tatmin duygusunun tarifini yapmam çok zor."

Hem keşfetmenin hazzı hem de takdir görmenin mutluluğu

Uluslararası camiada prestijli ödüller almanın gurur verici olduğunu ancak bunun amaç olmaması gerektiğini belirten Öztürk, bazen yapılan önemli çalışmaların bilim dünyasında hemen iltifat görmediğini, bu gibi durumlarda keşfetmenin hazzından ötürü yapılan işe devam edilmesi gerektiğini vurguladı.

Bu açıdan kendini çok şanslı hissettiğini dile getiren Öztürk, "Ödül ile hem keşfetmenin hazzını hem de takdir görmenin mutluluğunu tadabildiğim için mutluyum. Umarım ödül beni Türkiye'de takip eden ve sürekli destekleyen bilimle, sanatla uğraşmak isteyen gençlere motivasyon sağlar" dedi.

"Birçok kez başarısız oldum hiçbir zaman motivasyonumu kaybetmedim"

Öztürk, doktora tez danışmanı Dimitar Sasselov'un yeni fikirler üretebilmesi için kendisini her zaman desteklediğini belirtti.

Çok iyi arkadaş olduğu danışmanının öğrencilerine büyük serbestlik sunduğunu, maddi ve manevi olarak bu zorlu süreçte onları desteklediğini dile getiren Öztürk, başarıya götüren zorlu süreçleri şu sözlerle anlattı:

"Doğrusu ben bu süreçte çok zorlandım. Son aşamaya gelip, ürettiğim fikirlerin deneysel olarak da çalıştığını gösterene dek birçok kez başarısız oldum. Yanlış rotaya saptığım oldu, bazen de uzun çalışmalar sonucunda ortaya koyduğum ve çok güvendiğim fikirler deneysel olarak desteklenmedi. Ancak bu süreçte hiçbir zaman motivasyonumu kaybetmedim. Araştırma yapmanın doğasında bu var ve yaptığım işi çok seviyorum. Gerçekten yeni bir iş ortaya koymak istiyorsanız neyin nasıl çalışacağını baştan kestirmeniz mümkün değil. Baştan kestirilebilir çalışmalar da zaten yeterince ilginç ve çığır açıcı olmuyor. Eğer sıradan bir iş yapmak istemiyorsanız, tanım icabı zorluklara hazır olmanız lazım. Bu zorlu ve uzun yolculukta, bana hep destek olduğu için Dimitar'a minnettarım."

Furkan Öztürk, çalışmaları sırasında Mustafa Kemal Atatürk'ün "Hiç dinlenmemek üzere yola çıkanlar, asla yorulmazlar" sözünü aklından çıkarmadığını da söyledi.

"Yaşam için öngörülen kimyasal dönüşümleri laboratuvarda test edecek"

Öztürk, yaptığı buluşun ileride bilim dünyasında başka ne gibi kapılar aralayacağına ilişkin soru üzerine, dünyada yaşamın nasıl başladığının çok enteresan ve derin bir soru olduğunu söyledi.

En büyük hayalinin, yaşamın nasıl ortaya çıktığını, hangi mekanizmaların bu süreçte rol oynadığını anlamak olduğunu aktaran Öztürk, bunu yapabilmek için öngörülen kimyasal dönüşümleri laboratuvarda, erken dünya koşulları altında test etmek gerektiğini anlattı.

Keşfinin, yaşamın nasıl başladığının anlaşılmasında önemli bir aşama olduğunu vurgulayan Öztürk, şöyle konuştu:

"Elbette bu keşif, dünya dışındaki yaşam ile ilgili de bize çeşitli ipuçları veriyor. Eğer Dünya'da yaşamın nasıl başladığını anlarsak, bu anlayış bize dünya benzeri başka gezegenlerde yaşamı ararken yardımcı olabilir, nereye bakmamız gerektiği konusunda bizi bilgilendirebilir. Özellikle yaşamı ortaya çıkaran mekanizmaları anlamak ve yaşayan sistemlerin fiziğini çalışmak en büyük hayalim. Çalışmalarımın, hem dünyada yaşamın nasıl başladığını anlamamızda hem de dünya dışında yaşam arayışlarında bize ışık tutacağına inanıyorum."

Ödülünü, 6 Mayıs'ta Harvard Üniversitesi Fizik Bölümünde düzenlenecek törende alacak olan Öztürk, "Mayıs ayında doktoramı tamamladıktan sonra kendi laboratuvarımın başına geçmek ve yaşayan sistemlerin fiziği ve yaşamın kökenleri üzerine olan araştırmalarıma devam etmek istiyorum" dedi.

"25 yıllık profesörlük kariyerimde gördüğüm en yaratıcı öğrencilerden"

Öztürk'ün doktora tez danışmanı, Harvard Üniversitesi Astronomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Dimitar Sasselov, öğrencisine ilişkin, "Furkan, Harvard'daki 25 yıllık profesörlük kariyerimde gördüğüm en yaratıcı öğrencilerden birisi. Onun yaratıcı zekası ve azmi bu çalışmanın başarıya ulaşmasında büyük rol oynadı" değerlendirmesini yaptı.

Araştırmanın öneminin çok büyük olduğuna işaret eden Sasselov, şunları kaydetti:

"Öztürk'ün çalışmaları, tarihte ilk defa, yaşamı oluşturan temel yapı taşlarının nasıl oluştuğunun tam bir reçetesini sunuyor. Bu temel yapı taşları elbette aminoasitler ve nükleotitler. Bu keşifler sonucunda ortaya çıkan tablo ve bu tablonun ortaya koyduğu reçete sayesinde, homokiral aminoasitlerden ve nükleotitlerden, proteinler ve RNA gibi fonksiyonel polimerlerin nasıl oluşabileceği gösterilmiş oldu. Elbette bu sadece dünya ile sınırlı bir reçete değil. Erken dünya koşullarına benzer koşullara sahip herhangi bir gezegende de bunun olabileceğini düşünebiliriz."

"Çok az sayıda öğrenciye veriliyor"

Harvard Üniversitesi Fizik Bölümünden, Lisansüstü Eğitim Direktörü Dr. Jacob Barandes de Goldhaber Ödülü'nün, Harvard'ın fizik doktora programında yeterlilik sınavlarını geçen ve araştırmada üstün başarı gösteren çok az sayıda öğrenciye verildiğini anlattı.

Ödülü kazananların kapsamlı tartışmalar ve müzakerelerin ardından öğretim üyelerinin oylarıyla belirlendiğini aktaran Barandes, "Goldhaber Ödülü'nü kazanmak son derece özel bir onurdur ve ödül sahipleri ödüllerini her yıl düzenlenen özel bir törenle alırlar" bilgisini paylaştı.

Türk fizikçi Öztürk, homokiralite üzerine yaptığı çalışmaları içerecek doktora tezini, bu ay sonunda savunacak ve Harvard Üniversitesi Fizik Bölümünden doktora derecesini alacak.

Araştırmacılar yaklaşık 487 bin kilometre kare büyüklüğündeki Ross Buz Sahanlığı'nın şaşırtıcı hareketlerinin arkasında Whillans Buz Akıntısı'nın olduğunu düşünüyor. Buz akıntıları, çevrelerindeki diğer şeylerden daha hızlı hareket eden buz kitlelerini ifade ediyor. 

Geophysical Research Letters adlı bilimsel dergide yayımlanan araştırmanın yazarlarından Doug Wiens, "Buz sahanlığına akan bir buz akıntısındaki kaymanın tetiklemesiyle, tüm sahanlığın günde bir veya iki kez aniden yaklaşık 6 ila 8 santimetre hareket ettiğini bulduk" diyor. 

Bu ani hareketler buz sahanlığında buz depremleri ve çatlakların tetiklenmesinde rol oynama potansiyeline sahip.

Araştırmacılar bu durumun buz akıntısının dengesiz hareketlerinden kaynaklandığını söylüyor. Buz akıntısının büyük bir kısmı sabit kalırken, bir kısmı aniden koparak birkaç dakika içinde 40 santimetreye kadar ilerliyor. Günde bir veya iki kez meydana gelen bu hareketler Ross Buz Sahanlığı'nın sarsılarak hareket etmesine neden oluyor.

Bu sarsıntılar, depremlerden önce fay hatlarında meydana gelen hareketlere benziyor: Buzun akıntı boyunca farklı hızlarda hareket etmesiyle oluşan basınç daha sonra serbest kalıyor.

ABD'nin Missouri eyaletindeki Washington Üniversitesi'nde jeofizikçi olan Wiens "Hareket hissedilerek tespit edilemiyor. Birkaç dakikalık bir zaman diliminde gerçekleştiği için aletler olmadan algılanamıyor" diyor.

Bu yüzden hareket şimdiye kadar tespit edilemedi.

Bilim insanları buz akıntılarının hızının neden değiştiğini yıllardır anlamaya çalışıyor. Bunun muhtemelen insan kaynaklı küresel ısınmanın doğrudan etkisi olmadığını düşünen araştırmacılar, buz kitlesinin altındaki suyun azalmasıyla hareketin zorlaşıp ani sıçramalara yol açabileceğini tahmin ediyor.

Ross gibi buz sahanlıkları, karadan denize doğru buz akışını engelleyerek deniz seviyesindeki yükselmeyi kontrol altında tutuyor. Bu nedenle buz sahanlıklarının çökmesi, deniz seviyesinin yükselmesine yol açabilir.

Buz depremleri ve çatlakların buz sahanlığının normal yaşamının parçası haline geldiğini söyleyen Wiens şöyle ekliyor:

Daha küçük ve daha ince buz sahanlıkları parçalandığı için Ross Buz Sahanlığı'nın bir gün parçalanacağından endişeleniliyor.

DENEYLERDE MALZEMENİN DARBE ALDIKÇA SERTLEŞTİĞİ GÖZLEMLENDİ

Independent Türkçe'nin aktardığına göre Wang, buradan yola çıkarak darbe aldıkça sertleşen ve iletken özelliğe sahip bir malzeme geliştirdiklerini söyledi. Araştırmacılar, bunun için öncelikle 4 farklı polimerden oluşan bir sulu çözelti hazırladı. Bilim insanları daha sonra bu çözeltiyi ince bir tabaka üzerine yayarak kuruttu. 

Katı polimer tabakayla ilgili deneylerde malzemenin darbe aldıkça daha sert hale geldiği gözlemlendi. Araştırmada yer alan Di Wu, karışımda iki pozitif ve iki negatif yüklü polimer çeşidi kullandıklarını, maddenin bunlar arasındaki etkileşimden ötürü daha sert hale geldiğini söyledi. 

Bu etkileşimi köfte ve spagettiye benzeten akademisyen, "Pozitif yüklü moleküller, suyu sevmediği için köfte benzeri mikro yapılar halinde toplanıyor" dedi. Araştırmacı, bu köfte benzeri yapıların darbelerin enerjisini parçalanmadan emebildiğini söyledi. 

Wang, malzemenin gelecekte akıllı saatlere ek olarak kalp ve damar hastalıklarının takibinde faydalanılan sensörlerde ve farklı kıyafetlerde kullanılabileceğini belirtti.

NE KADAR SÜRECEK?

Tam güneş tutulması, Güney Pasifik Okyanusu üzerinde başlayacak ve ABD'nin 13 eyaletinden geçecek.

Meksika’nın Pasifik kıyıları, 8 Nisan günü saat 11:07'de (T.S.İ 21:00 suları) bu görsel şölenin ilk şahidi olacak.

Tam güneş tutulması boyunca ay çok küçük olacağından, Güneş’in diskini tamamen kapatamayacak. Bunun yerine sadece merkezi örterek, kenarlarda bir ateş çemberi bırakacak. 

En uzun hali 4 dakika 48 saniye sürecek olan gökyüzündeki bu ateş çemberi, en iyi Amerika kıtasından görülebilecek.

TAM GÜNEŞ TUTULMASI NERELERDEN GÖRÜLECEK?

NASA'ya göre, tutulma yolu Meksika'dan başlayarak, ABD'nin Teksas eyaletinden girip, Oklahoma, Arkansas, Missouri, Illinois, Kentucky, Indiana, Ohio, Pensilvanya, New York, Vermont, New Hampshire ve Maine eyaletlerinden geçecek. 

Tutulma, Kanada'nın Güney Ontario eyaletine girdikten sonra Quebec, New Brunswick, Prens Edward Adası ve Cape Breton üzerinden geçerek Newfoundland'da sona erecek.