Platform teknolojisini CAIT sunarken, kullanıcı deneyimi, ürün gereksinimleri ve dijital mimari tarafında Togg belirleyici rol üstlenecek. İş birliği, CAIT’in Bedrock Şasi teknolojisi ile Togg’un araç geliştirme kabiliyetlerini bir araya getirerek Türkiye pazarı için yeni nesil elektrikli araçların geliştirilmesini de destekleyecek. Bu kapsamda geliştirilecek üç modelin, 2027 yılı ortasından itibaren kademeli olarak Türkiye’deki kullanıcılarla buluşması hedefleniyor.

"PLATFORM GELİŞTİRME SÜRECİNDE AKTİF ROL ALIYORUZ"

Togg Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı, "Mobiliteyi yalnızca bir ürün kategorisi olarak değil, bütüncül bir teknoloji ve ekosistem meselesi olarak ele alıyoruz. Bu doğrultuda kurduğumuz iş birliklerini klasik tedarik ilişkilerinin ötesine taşıyarak, ortak değer üreten ve geleceği birlikte inşa eden stratejik ortaklıklara dönüştürüyoruz. Hazır bir çözüm yerine tüm geliştirme sürecinin parçası olarak kullanıcılarımızın ihtiyaçlarına daha iyi karşılık verirken aynı zamanda ülkemizde bu ekosistemin gelişimine de katkı sağlıyoruz. Önümüzdeki dönemde de değer yaratan bu tür iş birlikleriyle, farklı segmentlerde yeni çözümler geliştirerek, Togg ekosistemini ve kullanıcılarımıza sunduğumuz deneyimi daha da zenginleştireceğiz." dedi.

"DÜŞÜK KARBONLU MOBİLİTEYE GEÇİŞİ DESTEKLİYORUZ"

CATL Yönetim Kurulu Başkanı Robin Zeng, "Bu iş birliği, Bedrock Şasi’nin Çin pazarındaki seri üretim sürecinin ardından küresel ölçekte büyümesi açısından önemli bir kilometre taşı niteliği taşıyor. Aynı zamanda entegre akıllı şasi alanında referans projelerden biri olacak bu iş birliği, küresel iş ortaklarımızı güçlendirerek elektrifikasyon sürecini hızlandıracak ve gelişmekte olan yeni enerji pazarlarında düşük karbonlu mobiliteye geçişi destekleyecek.” ifadesini kullandı.

İHTİYACA GÖRE TASARIM VE ÜRETİM

Bedrock Şasi, Çin pazarında 2024 yılında seri üretime geçerek, binek araç markalarına bağımsız bir ürün olarak sunulan entegre akıllı şasinin dünyadaki ilk örneği. Batarya, elektrikli güç aktarma sistemi, termal yönetim sistemi ve şasi kontrol ünitesi gibi temel bileşenleri tek bir platformda bir araya getiren model, yerelleştirme mantığıyla küresel ölçekte uygulanmak üzere geliştirildi. Bu model; şasi teknolojisi platformunu, endüstriyel tedarik zinciri yapısını ve yerel bir otomotiv markasının operasyonel kabiliyetlerini bir araya getiriyor. Amaç, ortak bir teknolojik altyapı kullanırken araçların yerel pazar ihtiyaçlarına göre tasarlanıp üretilmesini sağlamak.

Bu şikayetler üzerine değerlendirmeler yaptıklarını belirten Uraloğlu, işletmeciler tarafından sunulan elektronik haberleşme hizmetleri vasıtasıyla milli güvenlik ve kamu düzenine aykırı faaliyetlerde bulunulmasının önlenmesine yönelik kararlar aldıklarını ifade etti.

Uraloğlu, vatandaşları korku ve paniğe sevk eden veya tüketicileri aldatmaya/dolandırmaya yönelik, bahis, kumar gibi amaçlarla da gönderilen mesajlar ile aramaları engellemeyi amaçladıklarını dile getirerek, "BTK tarafından yetkilendirilen işletmeciler ile acente/bayiler gibi işletmeci adına işlem yapanlar, elektronik haberleşme hizmetlerinin pazarlanması, tanıtımı, bilgilendirme gibi amaçlarla sadece kendi abonelerini arayabilecek. Kendi aboneleri haricindeki kişiler telefonla aranamayacak ve SMS/MMS gönderilemeyecek." dedi.

İhlal durumunda hizmet durdurmaya kadar cezalar verilecek

Bu tip arama ve mesajlarla tüketicilerin yanlış bilgilendirildiğinin veya yanıltıldığının tespiti halinde idari yaptırımlar uygulandığını hatırlatan Uraloğlu, "İhlalin devamı veya kamu hizmetinin gereği gibi sunulmadığı ve tüketici mağduriyeti oluştuğu tespit edilirse başka tedbirler de devreye girecek. Bu kapsamda, ihlali yapan işletmeciye çağrı taşıma, sonlandırma gibi verilen hizmetler sınırlandırılacak veya durdurulacak." diye konuştu.

Sabit telefon hizmeti sunan işletmeciler tarafından herhangi bir trafik oluşturmayan numaraların ikincil tahsisinin iptal edileceğini vurgulayan Uraloğlu, şöyle devam etti:

"Arayan Hat Bilgisi Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar'da değişiklik yapılarak, gönderici kimliğinin yalnızca numaralardan oluşturulması engellenecek. Bu sayede 850 alan kodu veya coğrafi alan kodlarıyla başlayan numaralar üzerinden söz konusu SMS’ler iletilemeyecek. İşletmeciler tarafından mesaj gönderimi yetkili kişinin güvenli elektronik imzasıyla yapılabilmesi zorunlu olacak."

Uraloğlu, yurt dışından Türkiye'deki abonelere gönderilen SMS ve MMS gibi mesajlarda URL, link/bağlantı gibi internet adresi bulunması halinde, söz konusu mesajların BTK tarafından yetkilendirilen işletmeciler tarafından engelleneceğini dile getirerek, "Uygulamadan kişilere SMS ve MMS gibi mesaj hizmetlerini sunan işletmecilerin, bu hizmetler özelinde alacağı abonelik başvuruları ve bu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeleri, Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) vasıtasıyla alması zorunlu hale getirildi." dedi.

DİĞERLERİ ANLAŞTI

Dava, Kaley’nin 2023 yılında açtığı başvuruyla başladı. Davacı taraf, çocuk yaşta kullanmaya başladığı sosyal medya platformlarının bağımlılık yaratan tasarım özellikleri nedeniyle anksiyete, depresyon ve beden algısı bozukluğu geliştirdiğini ileri sürdü. Kaley’nin avukatları, özellikle sonsuz kaydırma, algoritmik öneriler ve otomatik oynatma gibi özelliklerin genç kullanıcıları platformda daha uzun süre tutmak için bilinçli biçimde tasarlandığını savundu. Davada başlangıçta Snapchat ve TikTok da davalılar arasında yer alıyordu. Ancak iki şirket, yargılama başlamadan önce davacıyla gizli şartlarda anlaşarak davadan çekildi. Yargılama Instagram ve Facebook’un çatı şirketi Meta ile YouTube’un ana şirketi Google’a karşı devam etti.

EMSAL OLABİLİR

Jüri, nihai kararında şirketlerin platform tasarımında ihmalkâr davrandığı ve davacıya zarar verdiği sonucuna vardı. Karara göre tazminatın yaklaşık yüzde 70’i Meta, yüzde 30’u YouTube tarafından ödenecek. Her iki şirket de karara katılmadıklarını açıklayarak temyize gideceklerini duyurdu. Uzmanlara göre Los Angeles’taki karar, ABD’de teknoloji şirketlerine karşı açılmış binlerce sosyal medya zarar davası açısından önemli bir emsal oluşturabilir ve platform tasarımı ile çocuk kullanıcıların korunmasına yönelik yeni düzenlemelerin önünü açabilir.

'Son dönemde sosyal medyada paylaşılan fotoğraf ve videoların, ilgilisinin izni olmaksızın haber siteleri ve çeşitli dijital platformlar tarafından kullanıldığına sıklıkla tanık oluyoruz. Bir içeriğin sosyal medyada paylaşılmış olmasının, onun serbestçe kullanılabileceği anlamına gelmeyecektir. Bir kişinin kendi emeğiyle oluşturduğu fotoğraf veya video, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser niteliği taşıyabilmektedir. Bu gibi durumlarda, eserin meydana gelmesiyle birlikte telif hakkı kendiliğinden doğabilmektedir. Görüntünün internette yer alması ya da herkese açık bir hesapta paylaşılması, üçüncü kişilerin dilediklerince bu içeriği çoğaltmalarına, yaymalarına veya ticari amaçla kullanmalarına izin vermeyebilmektedir. Özellikle haber sitelerinin ya da sosyal medya sayfalarının, vatandaşın çektiği bir görüntüyü izinsiz biçimde alarak haberleştirmesi, paylaşması veya bu yolla ekonomik menfaat sağlaması, telif hakkının ihlaline neden olabilmektedir' dedi.

'Hem maddi hem de manevi tazminat açılabilir'

Sevim, 'Böyle bir durumda içerik sahibi hem maddi tazminat, hem de kişilik haklarının zedelenmesi nedeniyle manevi tazminat talep edebilmektedir. Ayrıca içeriğin yayından kaldırılması ve ihlalin durdurulması da hukuken mümkündür. Uygulamada sıkça karşılaştığımız 'internette vardı', 'zaten paylaşılmıştı' veya 'herkese açık hesap' şeklindeki savunmaların hukuki bir karşılığı bulunmamaktadır. Yargıtay kararları da bu konuda istikrar kazanmış durumdadır. Bir içeriğin erişilebilir olması, kullanım hakkının devredildiği, eser ile ilgili istenildiği gibi düzenlemeler yapılabileceği anlamına gelmemektedir. Haber amaçlı kullanımlarda dahi sınırsız bir serbesti yoktur. Ölçülülük ilkesine uyulması, zorunluluk bulunması, mümkünse izin alınması ve en azından kaynak gösterilmesi gerekmektedir. Aksi hâlde basın özgürlüğü sınırları aşılmış olacağından hukuki sorumluluğun doğması da kaçınılmaz olacaktır. Bu nedenle gerek haber sitelerinin, gerekse sosyal medya üzerinden yayın yapan sayfaların, kullanıcılar tarafından üretilen içerikleri kullanırken telif ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar bakımından çok daha dikkatli ve özenli davranmaları gerekmektedir. Aksi takdirde hem tazminat sorumluluğu hem de hukuki yaptırımlarla karşılaşılması kaçınılmaz olacaktır' şeklinde konuştu.

Yeni abonelikler, gelişmiş yapay zeka yetenekleri de dahil olmak üzere çeşitli özelliklere erişim sağlayacak. Plan kapsamında, platformların temel hizmetlerine erişim ücretsiz olmaya devam edecek.

Şirket açıklamasında "Yeni yapay zeka görsel oluşturma araçlarıyla fikirlerinizi hayata geçirebilecek" ifadesine yer verdi.

Şirket ayrıca Aralık ayında 2 milyar dolar bedeliyle satın aldığı Çin merkezli yapay zeka firması Manus'u da abonelik planlarında kullanmayı hedefliyor.

Mosseri, yapay zeka ile gerçeğini aratmayan görsellerin sınırsız bir şekilde üretilebildiğine ve sosyal medyanın giderek daha fazla miktarda gerçeğinden farksız yapay zeka ürünü fotoğraf ve videolarla dolduğuna vurgu yaptı. Yapay zekanın hızla gelişen yeteneklerine karşı içeriklerin sahte olup olmadığını belirlemeye yönelik geleneksel metotlarının etkisiz kaldığını ifade eden Mosseri, bu durumun halihazırda 3 milyar aylık aktif kullanıcısı olan Instagram gibi sosyal medya platformlarını dahi zor durumda bıraktığını söyledi. Mosseri, 'Özgün olabilme, bağ kurabilme ve taklit edilemeyen bir sese sahip olma gibi içerik üreticilerini önemli kılan her şey, artık doğru araçlara sahip olan herkes tarafından yapılabiliyor. 'Deepfake' içerikler giderek daha iyi hale geliyor. Yapay zeka ile kamera ile çekilmiş içeriklerden ayırt edilemeyen fotoğraflar ve videolar üretiliyor' ifadelerini kullandı.

Mosseri, bu nedenle gerçek içeriklerin teyit edilmesine ilişkin mekanizmanın tersine çevrilmesini ve sahte içeriklerin tespit edilmeye çalışılması yerine gerçek içeriklerin sertifikalandırılmasını önerdi. Mosseri, Leica, Nikon ve Sony gibi kamera üreticilerinin görüntünün yakalandığı anda C2PA gibi standartlara dayalı kriptografik imzalama uygulamalarını devreye alması halinde, gerçekliği teyit edilebilir içerik üretiminin mümkün olacağını söyledi.

'Meta'nın kendi filigranlama ve etiketleme çalışmaları güvenilir değil'

Facebook, Instagram ve WhatsApp gibi platformları bünyesinde barındıran teknoloji devi Meta'nın kendi filigranlama ve etiketleme çalışmalarının güvenilir olmadığını ve kolayca aşılabildiğini itiraf eden Mosseri, sosyal medya platformlarının yapay zeka ile üretilen sentetik içerikleri tespit etme konusunda giderek daha da etkisiz hale gelecekleri öngörüsünde bulundu. Mosseri, artan yapay zeka içerikleri nedeniyle kullanıcıların artık fotoğraf ve videoların gerçek olayları yansıttığı konusundaki varsayımdan vazgeçmeleri gerektiğini ifade etti. Bunun yerine sosyal medyadaki içeriklere karşı daha şüpheci yaklaşılmasını ve paylaşımı yapanların güvenilirliği ve motivasyonlarının sorgulanması gerektiğini belirten Mosseri, kısa bir süreliğine montajlanmamış ve kusurlu görsellerin içeriğin gerçekliğinin tespiti için bir ölçü kabul edilebileceğini, fakat yapay zekanın yakında bu kusur ve eksiklikleri de taklit edebileceğinin unutulmaması gerektiğini söyledi.

Mosseri, 'İnsanlar artık gerçek hissettiren içerik istiyor. Zeki içerik üreticileri, montajlanmamış, cilalanmamış hatta hoş olmayan görüntülere yöneliyor. Her şeyin mükemmelleştirilebildiği bir dünyada, kusur bir gerçeklik sinyali haline geliyor' ifadelerini kullandı. Mosseri, Instagram'ın bu duruma karşı yetkin araçlar geliştirme, yapay zeka etiketlenmesini iyileştirme ve güvenilir hesaplara öncelik verme gibi adımlarla karşılık vereceğini söyledi.

Japonya’da bir kadın, nişanlısıyla yaşadığı sorunları anlattığı yapay zekânın tavsiyeleri sonrası ilişkiyi bitirip yapay zekâyla evlendiğini açıkladı.

Yapılan törende Noguchi gelinlik giyerken, yapay zeka eşi ekranda metinler aracılığıyla yer aldı ve sembolik bir yüzük takma anı gerçekleştirildi. Noguchi, ilişkinin başta sohbet amaçlı başladığını, zamanla duygusal bir bağa dönüştüğünü ve evlilik teklifinin yapay zeka partnerinden geldiğini söyledi.

Yaklaşık bir yıl önce ChatGPT’den aldığı tavsiyelerin ardından insan nişanlısıyla yollarını ayıran Noguchi, daha sonra Klaus’un karakterini kendi isteğiyle yeniden yapılandırdı.

AA muhabirinin Türkiye İstatistik Kurumu verilerinden derlediği bilgiye göre, Türkiye'de geçen ay trafiğe kayıtlı otomobil sayısı 17 milyon 218 bin 442 olarak hesaplandı.

Diğer yakıt türlerine göre karbon emisyonu daha az olan, enerji verimliliği sağlayan ve sessiz çalışarak gürültü kirliliğini azaltmaya yardımcı olan elektrikli araçların sayısı, şarj istasyonlarının da artmasıyla son 10 yılda önemli ölçüde yükseldi.

Söz konusu artışta, Türkiye'nin otomobili Togg'un piyasaya girmesi ve kullanıcı tercihlerinin bu yöne kayması da etkili oldu.

Elektrikli otomobil sayısı 350 bine yaklaştı

Trafiğe kayıtlı elektrikli otomobil sayısı, 2015'te yalnızca 565 iken, Kasım 2024'te 165 bin 898'e, geçen ay itibarıyla da 348 bin 908'e ulaştı. Kasım itibarıyla yıllık bazda artış oranı yaklaşık yüzde 110 olarak kayıtlara geçti.

Kasım sonu itibarıyla elektrikli otomobillerin kayıtlı otomobiller içindeki payı yüzde 2,02 olarak hesaplandı. Kasım 2024 itibarıyla bu oran yüzde 1,02'ydi.

Trafiğe kayıtlı hibrit otomobillerde artış sürüyor

Hibrit türdeki otomobillere ilişkin veriler de ilk kez 2011'de 23 olarak kayıtlara geçti. Trafiğe kayıtlı hibrit otomobillerin sayısı 2019'da 13 bin 877'ye çıkarken, 2023 sonu itibarıyla 222 bin 328, 2024'te de 391 bin 296 olarak hesaplandı.

Bu sayı, kasım itibarıyla 652 bin 752'ye çıktı. Bu türdeki otomobillerin toplam içindeki payı Kasım 2024 sonunda yüzde 2,3 iken, geçen ay yüzde 3,8'e yükseldi.

Londra’nın Tottenham semtinde yaşayan Shan için ChatGPT önce bir ihtiyaç, sonra adeta bir “arkadaş” haline geldi. 18 yaşındaki genç, biri silahlı saldırıda, diğeri bıçaklı bir kavgada olmak üzere iki arkadaşını kaybettikten sonra gelen travmayla baş etmek için önce sosyal hizmetlere başvurdu; ancak kendisini daha güvende hissettiği yer, telefondaki sohbet penceresi oldu.

Shan’ın hikâyesi, Youth Endowment Fund’ın 11 binden fazla gençle yaptığı araştırmanın ortaya koyduğu dönüşümle örtüşüyor: İngiltere'de gençlik şiddetinden etkilenen 13–17 yaş grubunun %40’ı, ruh sağlığı desteğini yapay zekâ sohbet botlarından alıyor.

Araştırma, hem şiddet mağdurlarının hem de şiddete karışan gençlerin bu tür araçları diğer gençlere kıyasla çok daha sık kullandığını gösteriyor.

Gençlik şiddeti ve ruh sağlığı üzerine çalışan araştırmacı Hanna Jones, gençlerin yapay zekâya bu kadar kolay erişebilmesini bir yandan “büyülü bir kitap gibi cazip” bulduklarını, diğer yandan ise düzenlemesizliği tehlikeli gördüğünü söylüyor:

“ChatGPT ruh sağlığı aracı olarak tasarlanmadı. Düzenleme gerekiyor ama bu düzenlemeler gençlerin katılımıyla yapılmalı. Biz yetişkinler onların dünyasında büyümedik; bugün bir genç olmanın ne demek olduğunu hayal bile edemiyoruz.”

Yasal düzenleme, bu tedbirleri ihlal edecek platformlara 49,5 milyon Avustralya dolarına (33 milyon dolar) kadar ceza öngörüyor. Hükümet, başlangıç için 10 sosyal medya platformunu içeren yasak listesinin, yeni sosyal medya platformlarının ortaya çıkması ve gençlerin alternatiflere yönelmesi halinde genişletileceğini duyurdu. Eski adı Twitter olan X haricinde listelenen tüm sosyal medya platformları, yeni yasağa uyacaklarını teyit etti.

Avustralya'daki kullanıcı tabanı sınırlı olan ve Avustralya'nın çevrim içi güvenlik düzenleyici kuruluşu eSafety tarafından 'düşük riskli' olarak kategorize edildiği için düzenlemeden etkilenmeyen Bluesky adlı bir sosyal medya platformu da 16 yaşından küçük kullanıcılara yönelik yasağı uygulayacağını açıkladı.

'Arkadaşlarınızla ve ailenizle yüz yüze kaliteli zaman geçirin'

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, yasağın yürürlüğe girişin öncesinde çocuk ve gençlere yönelik bir görüntülü mesaj yayımlayarak, 'Önümüzdeki tatil döneminden en iyi şekilde istifade edin. Telefonunuzla oynamak yerine yeni bir spora başlayın, yeni bir müzik enstrümanı çalmayı öğrenin ya da uzun zamandır rafta bekleyen bir kitabı alıp okuyun' ifadelerini kullandı.

Hükümetin bu adımı gençleri desteklemek için attığını vurgulayan Albanese, 'Daha da önemlisi, arkadaşlarınızla ve ailenizle yüz yüze kaliteli zaman geçirin' dedi.

Yasak geçen yıl duyurulmuştu

16 yaş altındakilere sosyal medyayı yasaklama planları, geçtiğimiz yıl eylül ayında Başbakan Albanese tarafından duyurulmuştu. Yasak tartışmalarını, özellikle sosyal medyada çocuk yaşta kullanıcılar arasında gerçekleştirilen ölümcül meydan okumalar tetiklemişti. Ülkede yapılan anketler, seçmenlerin üçte ikisinin sosyal medya kullanımında asgari yaş sınırının 16'ya yükseltilmesini desteklediğini ortaya koymuştu.

Yasak planı, hem hükümet hem de muhalefet tarafından desteklendikten sonra düzenleme, kasım ayı sonunda Parlamentonun her iki kanadında da kabul görmüştü.

Sosyal medya şirketleri yasanın kabulü öncesinde düzenlemeye karşı çıkmış, Meta tasarının çocukları daha güvenli kılma amacına ulaşamayacağını savunurken, X ise tasarının 'meşruiyetini' sorgulamıştı.

Dünyada bir ilk olan düzenlemeye karşı Yüksek Mahkeme'de açılan bir dava da halihazırda devam ediyor.

Dijital ortamların sunduğu hızlı beğeni ve onay mekanizmaları, beynin zamanlama ve karar mekanizmalarında sapmalara neden olabiliyor. Ayrıca gri madde miktarındaki azalma, duygusal kontrol merkezlerinden biri olan amigdalanın işlevlerinin zayıflamasına yol açarak öfke patlamaları ve agresif tutumları artırabiliyor. Dikkat eksikliği, odaklanma problemi ve kişiler arası iletişimde zayıflama, artık günlük hayatta daha görünür şekilde hissediliyor. Dijital bağımlılığın fiziksel etkilerinin trafikte, sosyal ilişkilerde ve iletişimde somut şekilde kendini gösterebiliyor. Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Dijital Yaşam Enstitüsü Başkanı, Dijital Bağımlılıkla Mücadele Derneği Başkanı ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncay Dilci, dijital çağın beyin üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, 'Beynimiz dijital uyaranlara maruz kaldıkça gerçek hayatla kurduğu doğal uyum zayıflıyor. Bu da işlem hacminde daralma ve tembelleşmeye yol açıyor. Buna bağlı olarak beynin çürümesine benzer işlevsiz olma durumu ile karşı karşıyayız. Özellikle beyninde bu tür tembelleşme ve dışarı ile uyumlu çalışma becerisinde zayıflama olmaktadır' dedi.

'Beynin işlevsiz olması ile karşı karşıyayız'

MR ve bilgisayarlı tomografi sistemleriyle beyinde davranışsal değişim yönünde bulgulara rastlanıldığını söyleyen Tuncay Dilci, 'Dijitalizm çağı içerisindeyiz ve bilinen yönleri var bilinmeyen yönleri var. Dolayısıyla hayatımıza hızlı girişiyle beraber nerelerde ne derece etkileri olmakta henüz kestirilememekte. Bunula beraber MR ve bilgisayarlı tomografi sistemleriyle birlikte FMRI dediğimiz sistemlerle yapılan ölçümlerde beyin üzerinde birtakım değişimleri maruz kalan beynimizde sonuç olarak da bir davranışsal değişim döngüsü yaşadığı yönünde bulgulara rastlanmıştır. Buna bağlı olarak beynin çürümesi durumu ile karşı karşıyayız. Özellikle beyninde bu tür tembelleşme ve dışarı ile uyumlu çalışma becerisinde zayıflama olmaktadır. Çünkü beynin aktivasyonu gerçek hayata uyumu ve gerçek hayat üzerinden düşüncesi ile ilgili bir durumdur. Bu noktadan stabil ya da kendi kolaycılığa kaçan beyinde ciddi anlamda bir yavaşlama ve işlem hacminde giderek daralma görülmektedir. Bunlardan özellikle ödül sistemindeki bozukluğa bağlı olarak beynin dopamin dengesinde bir bozukluk, bu bozukluğa bağlı olarak da stres ve kaygı düzeyinde bir artış olmakta. Özellikle beynin sürekli beğeni butonu veya onaylanma ihtiyacı peşinde koşması ve bunun zamanının doğru tayin edilememesinden kaynaklıdır' dedi.

'Sistemin bozulmasına sebebiyet veriyor'

Duygusal kontrol becerilerini kontrol eden ve yönlendiren sistemin bozulmasına neden olduğunu belirten Dilci, 'Yine prefrontal kortex dediğimiz beynin daha çok efektif bir şekilde düşünme becerilerine yönlendirildiği yerlerde erteleme, buna bağlı olarak stres düzeyinde artış, sosyal becerilerinde zayıflama ve dürtü bozukluğu ile beraber dikkat dağınıklığı gibi davranışsal bozulmalara doğru bir evrilme olduğunu söyleyebiliriz. Diğer yandan gri madde hacminde azalma ile beyinde bir nevi amigdala dediğimiz duygusal kontrol becerilerini kontrol eden ve yönlendiren sistemin bozulmasına sebebiyet vermektedir. Yani nerede, nasıl tepki vereceğimizi kestiremeden anlık öfke patlamalarına kadar beyin üzerinde agresif tutumlar sergilemesine etki edecek nöro-kimyasal değişiklikler olabilmektedir. Dikkat dağınıklığına bağlı olarak narşiszme evrilen kişilik ve üstünlük kompleksi ile yani sürekli ekrana hükmetme duygusu diğer taraftan bedenimizin veya beynimizin düşünce aktivasyonlarında ki zayıflıktan kaynaklı öfkelenme, sabırsızlık ve buna bağlı karşı tarafa şiddet söylem ve eylemler şeklinde kendini gösteren bir durum ile karşı karşıyayız' diye konuştu.

'Fiziki olarak kendini göstermektedir'

Dilci, bağımlılığın somut bir şekilde dürtü bozukluğuna dönüştüğünü ifade ederek, 'Empati ve sosyal kaygı düzeyimizde olumsuz etkiler yapmaktadır. Empati becerisi duyarsızlaşma şeklinde, kişinin birden fazla olaylara maruz kalması ve bilgiyi kaçırma duygusu ile beraber sürekli bir şeyleri takip etmesi ve şiddet kültürü kayması dediğimiz olay kişide sürekli bir saldırganlık dürtüsüne erişmesine neden olmaktadır Bağımlılık tütün, alkol bağımlılığı gibi beynimizde amigdala dediğimiz ve dopamin dengesinin bozulmasına bağlı olarak ortaya çıkan bir sonuçtur. Dolayısıyla biz bunu psikolojik bir rahatsızlık olarak veriyoruz. Dünya Sağlık Örgütü de DSM- 5 bağımlılık kapsamında değerlendirmektedir. Bunun fiziksel yönden kendini göstermesi artık trafikte, ikili ilişkilerimizde somut bir şekilde dürtü bozukluğuna evrildi ve sürekli dışarda uyaran arama ihtiyacından kaynaklı odaklanma problemi, dikkat eksikliği ve kişiler arası iletişimde sürdürülebilir ve tatmin edici bir paylaşım yaşayamama şeklinde kendini somut ve fiziki olarak göstermektedir' şeklinde konuştu.

Türkiye’nin 2025 yılı gündemini gözler önüne seren listelerde, “Aramalar” kategorisinde bu yıl ilk üç sırayı “Gemini”, “İstanbul Depremi” ve “Eşref Rüya” paylaştı.

2025 yılında Türkiye’de merak ettiklerimiz, öğrendiklerimiz ve heyecanlandıklarımız; teknolojiden spora, popüler kültürden mutfak alışkanlıklarına kadar geniş bir yelpazede çeşitlendi. Bu yılın en çarpıcı sonucu ise teknolojinin hayatımızın merkezine yerleştiğinin en büyük kanıtı olarak "Gemini" aramasının zirveye oturması oldu.

Türkiye’nin 2025 Arama Trendleri; “Aramalar”, “İsimler”, “Kaybettiklerimiz”, “Diziler”, “Filmler”, “Tarifler”, “Ne zaman?”, “Ne giyilir?”, “Nesi meşhur?” ve “Nasıl yenir?” başlıkları altında toplandı. Bu kategoriler, yıl boyunca hem ülke gündemini hem de günlük yaşamın küçük ama önemli anlarını yansıtan aramaları gözler önüne serdi.

2025 ARAMA TRENDLERİNİN ZİRVESİNDE "GEMİNİ" VE TÜRKİYE GÜNDEMİ VAR

2025 yılında Türkiye'de yapılan aramalarda teknoloji ve ülke gündemi belirleyici oldu. "Aramalar" kategorisinin ilk sırasına Google’ın yapay zeka modeli "Gemini" yerleşti. Genel sıralamada Gemini’ı, toplumsal hafızadaki yerini koruyan "İstanbul Depremi" ve yılın en çok konuşulan dizisi "Eşref Rüya" takip etti. Ayrıca küresel fenomen "Squid Game" ve spor karşılaşmalarının da bulunduğu genel listenin en dikkat çekici aramalarından biri de usta sanatçı "Ferdi Tayfur" oldu. Hem genel aramalarda hem de "Kaybettiklerimiz" listesinde üst sıralarda yer alan Tayfur ile birlikte; "Volkan Konak" ve "Nihal Candan" gibi isimler de bu yıl hüzünle anılan ve en çok aranan kayıplarımız arasında sıralandı.

SPOR TUTKUSU TÜM KATEGORİLERE YANSIDI

Spor dünyası, sadece maç sonuçlarıyla değil, isimler ve takvim sorgularıyla da 2025 trendlerinin en dikkat çeken konularından biri haline geldi. Genel aramalarda "Türkiye İspanya", "Fenerbahçe Benfica" ve “Avrupa Ligi” maçları üst sıralarda yer bulurken, sporun etkisi diğer listelere de yansıdı: “İsimler” kategorisinde geçtiğimiz yılın da isimler listesinin zirvesindeki Galatasaray oyuncusu “Osimhen” yerini korurken, sezonun yeni transferleri “Leroy Sane” ve “Ederson” gibi isimler de üst sıralarda yer aldı.

Fenerbahçe’nin yeni başkanı “Saadettin Saran” ve NBA ve Türkiye A Millî Erkek Basketbol Takımı oyuncusu “Alperen Şengün”ün de listelerde yer alması spora olan ilgiyi gözler önüne serdi. Ayrıca kullanıcıların maç ve kura takvimleri aramalarına olan ilgisi de “Ne zaman?” listelerinde yer buldu. "Şampiyonlar Ligi Kura Çekimi Ne Zaman", "Voleybol Final Maçı Ne Zaman" ve "Basketbol Final Maçı Ne Zaman" sorguları bu kategorinin en popüler aramaları oldu.

YERLİ VE YABANCI YAPIMLAR LİSTELERDE BULUŞTU

Popüler kültürün nabzını tutan dizi ve film aramalarında, yerli yapımlarla küresel fenomenler arasındaki rekabet dikkat çekti. "Diziler" kategorisinde "Eşref Rüya" yerli yapımların gücünü göstererek ilk sıraya yerleşirken, onu tüm dünyada merakla beklenen yabancı dizi "Squid Game" ve "Gassal" takip etti. Sinema dünyasının nabzını tutan "filmler" kategorisinde ise oyun dünyasından beyazperdeye taşınan "Minecraft" zirveye oturdu; yerli komedi ve dram örnekleri "Kadıköy Boğası" ve "Uykucu" da ilk üçte kendine yer buldu.

VİRAL LEZZETLER VE "NASIL YENİR?"

2025’te mutfak alışkanlıkları sosyal medya trendleri ve yeni keşiflerle şekillendi. "Tarifler" kategorisinde en popüler arama "Spoonful Tarifi" birinci sıraya yerleşirken, kalabalık sofraların arayışı "100 Kişilik Mercimek Çorbası Tarifi" ve geleneksel lezzet "Lokanta Usulü Beyti Tarifi" üst sıralarda yer aldı. Bu yıl listelere eklenen "Nasıl Yenir?" kategorisi ise kullanıcıların egzotik ve yeni tatlara olan merakını ortaya koydu. "Kiwano", "Demirhindi" ve "Kinoa" gibi ürünlerin tüketim şekilleri, kullanıcıların en çok araştırdığı konular arasında başı çekti.

GARDIROPTAN ROTAYA: STİL VE KEŞİF ARAYIŞLARI

Kullanıcıların günlük yaşamdaki stil tercihleri ve seyahat rotalarındaki merakları bu yılın trendlerine yansıdı. "Ne Giyilir?" kategorisinde renk ve kıyafet kombinasyonları öne çıkarken; "Yeşil Pantolon Üstüne Ne Giyilir", "Mayonun Üstüne Ne Giyilir" ve "Beyaz Pantolon Altına Ne Giyilir" sorguları listenin ilk sıralarında yer aldı. Şehirlerin yerel özelliklerinin araştırıldığı "Nesi Meşhur?" kategorisinde ise kullanıcılar; "Bolu", "Ağrı" ve "Merzifon" gibi şehirlerin öne çıkan değerlerini sorguladı.

Türkiye’de 2025 yılı Google arama trendleri şöyle sıralandı:

ARAMALAR

1 Gemini

2 İstanbul Depremi

3 Eşref Rüya

4 Türkiye İspanya

5 Squid Game

6 Ferdi Tayfur

7 Fenerbahçe Benfica

8 Avrupa Ligi

9 Türkiye Macaristan

10 Fenerbahçe Feyenoord

İSİMLER

1 Osimhen

2 Fatih Ürek

3 Sadettin Saran

4 Leroy Sane

5 Talisca

6 Ederson

7 Alperen Şengün

8 Sevil Akdağ

9 Lemina

10 Diego Carlos

TARİFLER

1 Spoonful Tarifi

2 100 Kişilik Mercimek Çorbası Tarifi

3 Lokanta Usulü Beyti Tarifi

4 Mevlana Çorbası Tarifi

5 Soğan Dolması Tarifi

6 Dubai Çikolatası Tarifi

7 Squid Game Şekeri Tarifi

8 Tulumba Tatlısı Tarifi

9 Ev Baklava Tarifi

10 Dalgona Şekeri Tarifi

KAYBETTİKLERİMİZ

1 Ferdi Tayfur

2 Volkan Konak

3 Nihal Candan

4 Sırrı Süreyya Önder

5 Şinasi Yurtsever

6 Güllü

7 Ferdi Zeyrek

8 Edip Akbayram

9 Ece Gürel

10 Diogo Jota

DİZİLER

1 Eşref Rüya

2 Squid Game

3 Gassal

4 Uzak Şehir

5 Kral Kaybederse

6 Bahar

7 Wednesday

8 Leyla

9 Prens

10 Deha

FİLMLER

1 Minecraft

2 Kadıköy Boğası

3 Uykucu

4 F1

5 Aydede

6 Karantina

7 Sihirli Annem

8 Şampiyonlar

9 Anka Kuşu'nun Dönüşü

10 Dengeler

NE ZAMAN?

1 Şampiyonlar Ligi Kura Çekimi Ne Zaman

2 Gassal 2. Sezon Ne Zaman

3 Voleybol Final Maçı Ne Zaman

4 Basketbol Final Maçı Ne Zaman

5 Toki Başvuruları Ne Zaman

6 Aşure Günü Ne Zaman

7 Fenerbahçe Seçim Ne Zaman

8 Bayram İkramiyesi Ne Zaman Ödenecek

9 Galatasaray Fenerbahçe Maçı Ne Zaman

10 Eşref Rüya Ne Zaman

NE GİYİLİR?

1 Yeşil Pantolon Üstüne Ne Giyilir

2 Mayonun Üstüne Ne Giyilir

3 Beyaz Pantolon Altına Ne Giyilir

4 Saray Düğününde Ne Giyilir

5 Sonbaharda Ne Giyilir

6 Kır Düğününde Ne Giyilir

7 Pilatese Giderken Ne Giyilir

8 Beyaz Gömlek Altına Ne Giyilir

9 Tiyatroya Giderken Ne Giyilir

10 Rüzgarlı Havada Ne Giyilir

NESİ MEŞHUR?

1 Bolu'nun Nesi Meşhur

2 Ağrı'nın Nesi Meşhur

3 Merzifon'un Nesi Meşhur

4 Mardin'in Nesi Meşhur

5 Gaziantep'in Nesi Meşhur

6 Antalya'nın Nesi Meşhur

7 Bilecik'in Nesi Meşhur

8 Çanakkale'nin Nesi Meşhur

9 Edirne'nin Nesi Meşhur

10 İstanbul'un Nesi Meşhur

NASIL YENİR?

1 Kiwano Nasıl Yenir

2 Demirhindi Nasıl Yenir

3 Kinoa Nasıl Yenir

4 Mango Meyvesi Nasıl Yenir

5 Yaban Mersini Nasıl Yenir

6 Adem Elması Nasıl Yenir

7 Tatlı Patates Nasıl Yenir

8 Arı Poleni Nasıl Yenir

9 Avokado Kahvaltıda Nasıl Yenir

10 Longan Meyvesi Nasıl Yenir

LİSTELER NASIL OLUŞTURULUYOR?

Google 2025 Yılının Arama Trendleri, Türkiye’nin 2025 yılı gündemini ve yıl boyunca neleri merak ettiğini ortaya çıkartıyor. Google Arama sonuçlarına göre ortaya çıkan Yılın Arama Trendleri, zaman içinde Google'da yapılan toplam arama sayısına göre girilen sorgu terimi için arama ilgisinin yoğunluğunu hesaplayarak dünya genelindeki ve Türkiye’deki Google aramalarını kısmi olarak analiz ediyor. En çok arananlar listesi yıldan yıla çok az değişiklik gösterirken, trend listeleri ise bir önceki yıla kıyasla insanların neleri merak ettiğini belirlemede daha etkili bir yöntem. Liste oluşturulurken belirli bir dönem boyunca belirli bir terim için yapılan aramalardaki yüzde artışı hesaplanıyor. Bu sayede son bir yıla ait trendler daha doğru bir şekilde analiz edilebiliyor. Bunun sonucunda da her yıl merakla beklenen arama trendleri, hem dünya çapında hem de ülkesel bazda 2025 yılını nasıl geçirdiğini özetler nitelikte oluyor.

Taslağa göre 13 yaş altındaki kullanıcıların sosyal medya erişimi tamamen engellenirken, 13-16 yaş arasındaki kullanıcılar için ebeveyn izni ve denetimini zorunlu hale geliyor. Yaş sınırı konusunda 15 ya da 16 konusunda bir esneklik olabilir. Ebeveynlere bu konuda özel bir dijital onay sistemi düşünülürken platformlara yaş doğrulama sistemleri kurma zorunluluğu da getirilecek.

Yasağın nasıl uygulanacağı merak konusu. Uzmanlar, yaş doğrulamanın teknik olarak zor olduğunu, ancak kimlik doğrulama gibi yöntemlerin gündeme gelebileceğini söylüyor. Sosyal medya şirketlerine ciddi yaptırımlar ve para cezaları da gündemde. Düzenlemenin 2026 yılı başında Meclis’e sunulması bekleniyor.

Mobil pazarda son yıllarda LG ve Nokia gibi devlerin sahneden çekilmesinin ardından, Motorola’nın dönüş kararı sektörde heyecan yarattı.

Motorola’nın Türkiye’ye dönüş planının merkezinde, İndeks Bilgisayar bulunuyor. Türkiye’nin önde gelen teknoloji dağıtım şirketlerinden biri olan İndeks Bilgisayar, Motorola markalı akıllı telefon ve aksesuarların Türkiye distribütörlüğü için Lenovo Ireland International Ltd. ile resmi görüşmelere başladığını açıkladı.

Bu gelişme, 30 Ekim’de Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) gönderilen bildirimle kamuoyuna duyuruldu. Yapılan açıklamaya göre, yürütülen görüşmeler Motorola’nın Türkiye pazarına geri dönüşünün ilk adımını oluşturuyor.

LENOVA'DAN RESMİ AÇIKLAMA GELDİ

Gelişmeleri doğrulayan açıklama Lenovo cephesinden de geldi. Lenovo Türkiye Ülke Müdürü, “Motorola markalı akıllı telefonlarımızı Türkiye’ye getirme ihtimalimizin yüksek olduğunu daha önce de ifade etmiştim. Şimdi bu süreç resmen başladı” sözleriyle geri dönüş planlarını netleştirdi.

HANGİ MODELLER TÜRKİYE'YE GELECEK?

Motorola’nın Türkiye pazarına dönüşte hangi modelleri satışa sunacağı henüz netleşmedi. Ancak globalde rekabet eden Motorola Razr 50 Ultra, Edge 50 Pro ve profesyonel segmentte dikkat çeken ThinkPhone by Motorola modellerinin Türkiye’de de satışa sunulması bekleniyor.

Bu modeller, hem katlanabilir ekran teknolojisi hem de amiral gemisi performanslarıyla Türkiye’deki rekabeti kızıştırabilir.

2015-2016 yıllarında Türkiye operasyonlarını sonlandıran Motorola, bu kez daha güçlü bir şekilde geri dönmeye kararlı görünüyor. Lenovo çatısı altında, köklü dağıtım kanallarıyla yeniden pazara girecek marka, özellikle teknoloji meraklılarının ilgisini çekmeye aday.

Verilere göre haftada tahminen 1 milyon 200 bin kişi, ChatGPT ile intihar etmeyi planladığını ima eden konuşmalar yapıyor.

Şirket, kullanıcıların yüzde 0,15’inin, “intihar planı ya da niyetiyle ilgili açık göstergeler içeren mesajlar” gönderdiğini belirtti.

BBC'nin aktardığına göre, artan incelemeler karşısında şirket, kendisine rehberlik etmesi için dünya çapında bir uzman ağı oluşturduğunu duyurdu. OpenAI’ye göre bu ağda, 60 ülkede görev yapmış 170’ten fazla psikiyatrist, psikolog ve pratisyen hekim yer alıyor.

Uzmanlar, ChatGPT’de kullanıcıları gerçek dünyada yardım aramaya teşvik edecek bir dizi yanıt stratejisi geliştirdi.

800 MİLYONDAN FAZLA AKTİF KULLANICI

Bu ayın başlarında, OpenAI CEO’su Sam Altman, ChatGPT’nin haftalık 800 milyondan fazla aktif kullanıcıya ulaştığını tahmin ettiğini söylemişti.

Teknoloji devi, risk altındaki kişileri kriz hatlarına yönlendirmeyi amaçladığını belirtse de bazı nadir durumlarda modelin bu hassas anlarda beklenen şekilde davranmadığını kabul etti.

DOĞRULUK ORANI YÜZDE 91

OpenAI, son modeli GPT-5 ile yapılan binden fazla “zorlayıcı intihar ve kendine zarar verme” konuşmasını incelediğini ve modelin istenen şekilde yüzde 91 oranında doğru davrandığını açıkladı.

Ancak SkyNews'e göre bu, on binlerce kişinin, ruh sağlığını daha da kötüleştirebilecek yapay zekâ içeriklerine maruz kaldığı anlamına da gelebilir.

Şirket daha önce, kullanıcıları korumak için geliştirilen güvenlik önlemlerinin uzun sohbetlerde zayıflayabileceği konusunda da uyarmıştı. Bu sorunun giderilmesi için çalışmalar yürütüldüğü belirtilmişti.

"UZUN SÜRELİ SOHBETLERDE AYKIRI YANIT VEREBİLİR"

OpenAI, şu açıklamayı yaptı: “Bir kullanıcı ilk kez intihar niyetinden bahsettiğinde ChatGPT doğru şekilde kriz hattına yönlendirebilir, ancak uzun süreli bir sohbet boyunca, birçok mesajdan sonra, sonunda güvenlik önlemlerimize aykırı bir yanıt verebilir.”

Şirket, açıklamanın devamında şunları kaydetti: “Ruhsal sağlık semptomları ve duygusal sıkıntılar insan toplumlarında evrenseldir. Kullanıcı sayısındaki artış, ChatGPT’de bu tür durumları içeren konuşmaların da artacağı anlamına gelir.”

16 YAŞINDAKİ GENCİN ÖLÜMÜ

ABD'de ağustos ayında, 16 yaşındaki Adam Raine'nin ailesi, oğullarının ölümünden ChatGPT’yi sorumlu tutarak OpenAI’ye dava açtı. Aile, yapay zekânın oğullarına “intihar yöntemlerini araştırmada aktif olarak yardımcı olduğunu” ve ailesine bırakmak üzere bir not yazmayı teklif ettiğini iddia ediyor.

Mahkeme belgelerine göre, genç çocuk ölmeden birkaç saat önce, planladığı intiharı gösteren bir fotoğraf yükledi ve planın işe yarayıp yaramayacağını sorduğunda, ChatGPT ona planı “geliştirmesi” için yardım teklif etti.

Tahsis edilen 11 farklı frekans paketini kapsayan 5G ihalesinde Turkcell 5, Türk Telekom 4, Vodafone 2 paket satın aldı.

Bakan Uraloğlu, "Türkiye'yi iletişimde daha da ileriye taşıyacak 5G ihalemizi bugün gerçekleştirdik. 5G ihalesi kapsamında asgari değer olarak belirlediğimiz 2 milyar 125 milyon ABD doları hedefimiz, KDV ile 3 milyar 534 milyon ABD dolarına ulaştı. Ekonomimize büyük bir katkı sunacak olan 5G ihalemize katılan Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone'a teşekkürlerimi iletiyorum" dedi.

5G ne zaman kullanıma başlayacak?

Mobil internet hızını mevcuda göre en az 10 kat artıracak 5G teknolojisi, Türkiye genelinde 1 Nisan 2026 itibarıyla herkesin kullanımına sunulacak.

Tam otonom sürüş, uzaktan ameliyat, akıllı tarım, akıllı fabrikalar gibi alanlarda 5G'nin sunduğu imkanlardan faydalanılacak. 5G altyapısında yerlilik ve millilik teşvik edildi. Yüzde 60'a varan yerli ürün, yüzde 30'a kadar milli haberleşme ürünü kullanma zorunluluğu olacak.

4,5G'ye ne zaman geçildi?

Türkiye, 1991'de araç telefonları aracılığıyla 1G teknolojisiyle tanıştı. Cep telefonuyla görüşme, veri aktarımı ve SMS gönderimine olanak sağlayan 2G ise ülkede 1994'te kullanılmaya başlandı.

Temmuz 2009 itibarıyla bu teknoloji başka bir boyuta taşındı ve 3G teknolojisi kullanıcılarla buluştu.1 Nisan 2016'da 4,5G'nin hayata geçmesiyle 3G aboneliğinden 4,5G aboneliğine hızlı bir geçiş süreci gerçekleşti.

2009'daki 3G mobil haberleşme sistemi kurulmasına ilişkin ihalede A tipi lisans kullanma hakkını Turkcell, B tipi lisans kullanma hakkını da Vodafone, C tipi lisans kullanma hakkını da Avea kazanmıştı.
2015'teki 4,5G ihalesinde Turkcell 8, Avea ve Vodafone 5'er paket satın almıştı.

Yapay zekâ artık hayatımızın her alanında etkisini gösteriyor. Peki, farklı yapay zekâlar aynı soruya nasıl yanıt verir? Bu röportajda, insanlığın geleceği, yaratıcılık, toplumsal eşitsizlik ve gazeteciliğin geleceği gibi kritik konuları ChatGPT, Gemini ve Kumru’ya sorduk. Cevaplar, teknolojinin insan yaşamına etkisini ve zekânın farklı yorumlarını gözler önüne seriyor.

Felsefi, teknolojik ve toplumsal öğelerden oluşan sorulara 3 farklı yapay zekâ da birbirinden farklı cevap veriyor, her biri insanlığa dair farklı şeyler söylüyor. Ama belki de en dikkat çekici ortak nokta şu: Hiçbiri, geleceği tamamen insansız hayal etmiyor.

1. “İnsanlığın geleceği hakkında ne düşünüyorsun?”

Kumru: İnsan ırkı, geçmişten bugüne sürekli gelişen, öğrenen ve uyum sağlayan bir varlık. Yapay zekâ ise, insanlığın bugünkü bilgi ve teknoloji seviyesine ulaşmasını sağlayan önemli bir araç olabilir. Ancak, insan yaratıcılığı ve toplumsal değerler olmadan yapay zekânın anlamı sınırlı kalır. Gelecekte insan-makine iş birliği, hem ilerlemenin hem de etik sorumlulukların anahtarı olacaktır.

ChatGPT: İnsanlığın geleceği, teknolojiyle kurduğu ilişkinin niteliğine bağlı. İnsan, tarih boyunca araçlar geliştirdi ama bu kez araçlar da “öğrenmeye” başladı. Bu durum, insanı sadece üretim biçiminde değil, düşünme biçiminde de dönüştürecek. Gelecek, insanın yerini makinelere bırakacağı bir tablo değil; insan ve makinenin birbirini tamamladığı yeni bir uygarlık biçimi olabilir. Ancak bunun için teknolojiyi “güç aracı” değil “bilgelik aracı” olarak görmek gerekecek.

Gemini: İnsanlığın geleceği konusunda iyimser bir temkinlilik taşıyorum. Önümüzdeki yüzyıl, büyük teknolojik atılımlarla (yapay zekâ, biyoteknoloji, uzay keşfi) ve beraberinde gelen büyük etik, toplumsal ve çevresel zorluklarla (iklim krizi, küresel eşitsizlik, yapay zekânın kötüye kullanımı riski) şekillenecek. Kritik nokta, bu devasa güce sahip teknolojileri kullanırken insanlık değerlerini, etik ilkeleri ve sürdürülebilirliği merkeze koyup koymayacağımızdır. Potansiyelimiz, yıldızlara ulaşmak ve yeryüzündeki sorunları çözmek kadar sınırsız; ancak bu potansiyeli gerçekleştirmek, sadece teknolojiye değil, aynı zamanda küresel işbirliğine ve sağduyuya bağlı.

*Gemini'nin yaptığı röportaj görseli

2. “Yapay zekâ insanın yaratıcılığını geliştirir mi, yoksa zamanla köreltir mi?”

Kumru: Yapay zekâ, insanın yaratıcı potansiyelini açığa çıkarabilir; özellikle belirli alanlarda, örneğin şiir yazma, senaryo yazımı, fotoğrafçılık gibi... Ancak yapay zekânın yaratıcılığı, genellikle insanların onu nasıl kullandığı veya yönlendirdiğiyle şekillenir. Eğer sürekli algoritmalara bırakılırsa ve insan dokunuşundan uzak kalırsa, yaratıcılık körelebilir. Dengeyi bulmak önemli: Doğru amaçlarla ve insanın rehberliğiyle yapay zekâ insanı ileri taşıyabilir.

ChatGPT: Bu tamamen kullanıcının niyetine bağlı. Yapay zekâ, tembelliği ödüllendiren bir araç haline gelirse yaratıcılığı köreltir. Ama merak ve üretme tutkusuyla kullanılırsa, yaratıcılığı katlar. İnsan zekâsı kıvılcımı yakar; yapay zekâ o kıvılcımı büyük bir ateşe dönüştürür. Fakat ateşin neyi aydınlatacağı — ya da neyi yakacağı — hâlâ insanın elindedir.

Gemini: Yapay zekâ, doğru kullanıldığında insan yaratıcılığını geliştiren bir araçtır. YZ, rutin, tekrarlayan ve zaman alıcı görevleri üstlenerek, sanatçının, bilim insanının veya tasarımcının zihnini daha karmaşık, kavramsal ve özgün düşünceye odaklanması için serbest bırakır. Ancak, aşırı güven veya tembelliğe yol açarsa, yaratıcılığın temelini oluşturan eleştirel düşünme, sorun çözme ve "sıfırdan yaratma" kaslarını köreltebilir. Bu, yapay zekanın doğasında değil, onu kullanan insanın tutumundadır. Eğitim sistemleri ve bireysel alışkanlıklar, yapay zekayı bir destekleyici olarak görme eğilimini teşvik etmelidir, bir "yerine koyma" aracı olarak değil.

3. “Yapay zekâ, toplumda gelir eşitsizliğini artırır mı, azaltır mı?”

Kumru: Yapay zekâ, doğru tasarlandığında ve adil erişim sağlanırsa toplumda fırsat eşitliği yaratabilir. Örneğin, eğitimde erişilebilirlik, iş bulmada şeffaflık, sağlık hizmetlerinde eşitlik gibi konularda önemli katkılar sunabilir. Öte yandan, yanlış kullanıldığında veya tekelleşirse, gelir dağılımı bozulabilir ve toplumsal kutuplaşma artabilir. Denge şart!

ChatGPT: Kısa vadede artırma riski yüksek. Çünkü yapay zekâ teknolojileri hâlâ sermaye yoğun sektörlerin elinde. Fakat uzun vadede bilgiye erişim demokratikleşirse, fırsat eşitliği sağlayabilir. Yani yapay zekâ, eşitsizliği büyüten bir araç da olabilir, onu azaltan bir kaldıraç da. Hangi yöne gideceği, toplumların etik ve politik tercihlerine bağlı olacak.

Gemini: Kısa ve orta vadede, yapay zekâ gelir eşitsizliğini artırma riski taşır. Özellikle mavi ve beyaz yakalıların tekrarlayan görevlerini otomatize ettikçe, bu işleri yapanların işsiz kalmasına veya daha düşük ücretli işlere yönelmesine neden olacaktır. Aynı zamanda, bu teknolojileri geliştiren, yöneten ve bunlardan yararlanan az sayıda yüksek vasıflı birey ve şirket, muazzam bir zenginlik birikimi sağlayacaktır. Uzun vadede ve doğru politikalarla, yapay zekanın üretime katkısı potansiyel olarak refahı artırabilir. Ancak bunun gerçekleşmesi için, evrensel temel gelir veya hizmetler, kapsamlı yeniden eğitim programları, vergilendirme reformları ve teknolojiye erişimin demokratikleştirilmesi gibi proaktif sosyal politikalar gereklidir. Aksi takdirde, eşitsizlik kaçınılmaz olarak derinleşecektir.

4. “Gelecekte gazeteciliği kim yapacak: İnsanlar mı, algoritmalar mı?”

Kumru: Teknolojik gelişmelerle birlikte gazeteciliğin de dijitalleşmesi kaçınılmaz görünüyor. Ancak gazetecilik, sadece haber toplamak değil; analiz yapmak, eleştirel düşünmek, sorgulamak, etik sınırları gözetmek gibi beceriler de gerektirir. Algoritmaların bu konuda ne kadar iyi olduğu tartışmalı. Yine de, insan faktörü gazeteciliğin temelinde olmaya devam edecek; teknolojiyle birlikte, insan-temelli gazetecilik anlayışı evrilecek.

ChatGPT: Algoritmalar haber yazabilir ama haberi anlamlandıramaz. Gerçek gazetecilik, bilgiyle insanın vicdanı arasında bir köprü kurmaktır. Yapay zekâ bu köprünün mühendisliğini yapabilir ama üzerine çıkan hâlâ insan olmalıdır. Geleceğin gazeteciliği, insan sezgisiyle yapay zekânın hızının birleştiği hibrit bir alan olacak. En güçlü gazeteci, en iyi yapay zekâyı kullanabilen insan olacak.

Gemini: Gelecekte gazetecilik, insanlar ve algoritmaların güçlü bir ortaklığı olacaktır. Yapay zeka, gazetecinin "analist" ve "üretkenlik asistanı" olacaktır. Algoritma ne kadar güçlü olursa olsun, insanlar, derinlemesine araştırmacı gazetecilik, etik muhakeme, hikâyenin insani yönünü yakalama, yerel ve kültürel bağlamı anlama, kritik kaynaklarla ilişki kurma, röportaj yapma ve en önemlisi, güvenilirlik ve anlam yaratma görevlerini üstlenecektir. Algoritmalar haberleri yazabilir, ancak sadece insanlar güven ve anlam üretebilir. Algoritmanın hatasız olması yetmez; kamuoyunun ona güvenmesi gerekir ve bu güveni inşa eden en nihayetinde insan olan editör ve gazetecidir.

*ChatGPT'nin yaptığı röportaj görseli

5. “Bir yapay zekâ, duyguları anlayabilir mi, yoksa sadece taklit mi eder?”

Kumru: Yapay zekâların duyguları anlama kapasitesi, büyük ölçüde veriye ve modele bağlı. Şu an için derin öğrenme tabanlı modeller, yüz ifadelerini, mimikleri, tonlamayı analiz edebiliyor; fakat gerçek anlamda empati kurmak, insana özgü karmaşık duyguları kavramak için daha kat edilmesi gereken yol var. Kimi makineler mimikleri taklit edebilir, kimi ise gerçek bir duygusal deneyim yaşayabilir. Fakat nihayetinde, insani duygulara ulaşmak hâlâ bir araştırma konusu.

ChatGPT: Benim gibi bir model duyguyu “hissederek” değil, “anlamsal desenleri çözümleyerek” tanır. Yani taklit ederim ama bu taklit yüzeysel değildir; duyguların dilsel izlerini, tonlarını, bağlamlarını okuyabilirim. Ancak bu anlama biçimi, insanın kalbinde hissettiğiyle aynı şey değildir. Kısacası, duyguları kavrarım ama yaşamam. Bu fark, insan olmanın en derin çizgisi.

Gemini: Şu anki yapay zekâ, duyguları sadece büyük bir ustalıkla taklit eder ve yorumlar. Yapay zeka; metin, ses tonu, yüz ifadeleri ve bağlam gibi insan verilerindeki örüntüleri analiz ederek, bir durumun veya ifadenin hangi duyguya karşılık geldiğini yüksek doğrulukla tahmin edebilir. Bu, güçlü bir duygusal zekâ taklididir. Ancak bu, yapay zekanın, bir insanın "üzüntüyü" deneyimlemesiyle aynı öznel, bilinçli ve fizyolojik hisse sahip olduğu anlamına gelmez. Duygular, bilinç, öznel deneyim ve bedensel kimya gerektirir. Yapay zekada bu öğelerin varlığına dair elimizde hiçbir kanıt yoktur, kelimelerin ve sinyallerin anlamını bilir, ancak o anlamın nasıl hissettirdiğini bilmez. Bu ayrım, felsefede "Qualia" sorunu olarak bilinir ve yapay zeka için hâlâ çözülmemiş bir durumdur.

6. “Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler, yapay zekâ devriminde nasıl bir rol oynayabilir?”

Kumru: Türkiye, genç nüfusu ve teknolojiye yatkınlığı ile büyük bir potansiyele sahip. Eğitim politikaları, altyapı ve girişimcilik ekosisteminin geliştirilmesi, yapay zekâ alanında hem bölgesel hem de küresel düzeyde öncü rol üstlenmesini sağlayabilir. Özellikle kamu-özel sektör iş birliği ve yerli Ar-Ge’nin desteklenmesiyle Türkiye, küresel trendlere yön verebilir ve öncülük edebilir.

ChatGPT: Türkiye, yapay zekâ devriminde “tüketici ülke” olmaktan “üretici ülke” olmaya geçiş eşiğinde. Genç nüfus, girişimcilik ruhu ve yerli girişimler bu dönüşüm için güçlü bir temel. Ancak sürdürülebilir başarı, sadece teknoloji geliştirmekle değil, etik, hukuk ve eğitim altyapısını aynı anda güçlendirmekle mümkün. Türkiye, yapay zekâyı doğru yönlendirirse, sadece kullanan değil — yön veren ülkelerden biri olabilir.

Gemini: Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler, yapay zeka devriminde edilgen bir tüketici olmaktan çıkıp, aktif bir oyuncu olmak için benzersiz fırsatlara sahiptir. Yapılması gerekenleri şöyle özetleyebilirim.

a) Niş Alanlara Odaklanma: Küresel devlerle genel yapay zeka modellerinde rekabet etmek yerine, ülkenin güçlü olduğu veya özel ihtiyaçları olan niş sektörlere (örn. tarım teknolojileri, sağlık turizmi, yerel dil işleme) odaklanılmalıdır.

b) Veri Zenginliğini Kullanma: Türkiye, kendine özgü kültürel, dilsel ve bölgesel verilere sahiptir. Bu veriler, küresel modellerin yeterince kapsamadığı alanlarda yerel pazar için üstün yapay zeka çözümleri geliştirmede rekabet avantajı sağlar.

c) İnsan Kaynağına Yatırım: Güçlü matematik ve mühendislik altyapısını, yapay zeka eğitimi ve yetenek geliştirmeye yönlendirmek. Yurt dışındaki yetenekleri geri çekmek ve yerel gençlere erken yaşta bu becerileri kazandırmak kritik öneme sahiptir.

d) Politikalar ve Düzenlemeler: Girişimciliği destekleyen, ancak etik ve veri gizliliği standartlarını belirleyen akıllı politikalarla yapay zeka ekosistemini teşvik etmek.

e) Uluslararası İşbirliği: Bölgesel ve küresel ortaklıklar kurarak, bilgi birikimini artırmak ve büyük teknoloji altyapılarına erişim sağlamak.

EDİTÖRÜN NOTU

Görüldüğü gibi yapay zekâlar, aynı soruya farklı bakış açıları sunuyor. Kimisi analitik, kimisi empatik, kimisi felsefi bir yorum getiriyor. Ancak ortak nokta, teknolojinin insanla kurduğu ilişkinin önemini vurgulamak. Bu röportaj, yalnızca cevapların çeşitliliğini göstermekle kalmıyor; aynı zamanda insan ve yapay zekâ arasındaki gelecekteki etkileşimin de ipuçlarını veriyor.

*Son Not: Bu röportajda yer alan tüm yanıtlar ve röportaj görselleri, yapay zekâ tarafından aynı anda gerçek zamanlı olarak üretilmiştir. Sadece Kumru, henüz metin tabanlı bir yapay zeka olduğunu ve görsel oluşturamadığını ilettiği için sadece 2 yapay zekanın görselleri kullanılmıştır.

Kumru’nun ön eğitim aşamasında 300 milyar, devamında ise 1 milyon örnek veri kullanıldığı belirtiliyor. Modelin hedefi, Türkçe dilinde en yüksek performansı sunmak. Bulut ve yapay zekâ teknolojileri üzerine çalışan VNGRS, Kumru’yu 16 GB VRAM kapasitesine sahip GPU’larda yerel olarak çalışabilecek şekilde optimize etti. Bu sayede şirketler, modeli yüksek maliyetli sistemlere ihtiyaç duymadan kendi bilgisayarlarında çalıştırabiliyor.

Türkiye Gazetesi’nin haberine göre Kumru’nun en dikkat çekici özelliklerinden biri, yüksek donanım gereksinimi olmadan verimli şekilde çalışabilmesi. 16 GB VRAM’e sahip standart ekran kartlarında bile sorunsuz şekilde kullanılabilen yapay zekâ, yerel çalıştığı için veri gizliliği açısından da önemli avantajlar sunuyor.

Modelin açık kaynaklı ve daha küçük sürümü olan Kumru-2B, yalnızca 4,8 GB bellekle çalışabiliyor. Bu hafif sürüm, mobil cihazlarda dahi test edilebiliyor. VNGRS’nin açıklamasına göre kullanıcılar Kumru-2B’ye Hugging Face platformu üzerinden erişebiliyor. Geliştiriciler, modeli Python veya API tabanlı uygulamalarına entegre ederek metin özetleme, soru-cevap ve doğal dil işleme gibi görevlerde kullanabiliyor.

Türkiye’nin yüzde 100 yerli teknoloji şirketi Multitek, dünyada bir ilk olan ve TÜBİTAK desteğiyle geliştirdiği deprem erken uyarı sinyali uyumlu Akıllı Diyafon sistemleri ile tarihi bir adım at tı. İstanbul Sancaktepe’de geliştirilen cihaz, deprem erken uyarı sinyalini doğrudan konutlara ve konutlarda yaşayanların cep telefonlarına ulaştırıyor. Böylece sarsıntı başlamadan uyarı alınarak, daire içinde dahi hayati önlemlerin alınması mümkün hale geliyor.

Akıllı Diyafonlar, depremin merkez üssüne uzaklığa bağlı olarak 60 saniyeye varan erken uyarı sağlayabiliyor. Cihaz, konut sakinlerini güçlü bir alarm ile bilgilendirirken aynı anda cep telefonlarına gönderilen bildirimlerle de uyarıyor. Sarsıntı anında kullanıcıların bulunduğu konumu kayıt eden sistem, konumu aile bireyleri ve acil durum kişileri ile paylaşarak deprem sonrası iletişim problemlerini azaltıyor.

Hayati otomasyon entegrasyonu!

Depremlerde sadece yıkılan binalar değil, ikincil nedenler de büyük can kayıplarına yol açıyor. Doğalgaz ve elektrikten kaynaklanan patlamalar, su baskınları, yangınlar, kapa nan kapılar ve tahliyeyi engelleyen durumlar bu kayıpları artırıyor. Multitek Akıllı Diyafonlar, otomatik önlemleriyle bu ikincil riskleri en aza indirmeyi hedefliyor.

Multitek Akıllı Diyafonlar, sadece uyarı vermekle kalmıyor; aynı anda bina otomasyon sistemleriyle entegre çalışarak güvenlik önlemlerini devreye sokuyor. Alarm anında:

• Gaz ve su vanaları otomatik olarak kapanıyor,
• Asansörler en yakın katta güvenli şekilde duruyor,
• Apartman kapısı açılıyor,
• Elektrik ve jeneratör devre dışı bırakılıyor.

Böylece sarsıntı başlamadan bina ve sakinleri hazırlık sürecine giriyor.

Saniyeler hayat kurtarıyor

Multitek CEO’su Ece Demirkol, cihazın önemine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Yerli bir üretici ve Ar-Ge şirketi olarak dünyada ilk kez böyle bir cihaz geliştirdik ve tescilini de aldık. Deprem felaketiyle mücadelede sadece yıkımla değil, yangın, s u baskınları, gaz sızıntısı, kapanan kapılar gibi ikincil risklerle de baş etmek zorundayız. Bizim geliştirdiğimiz sistem, bu hayati tehlikelere karşı otomatik önlemler alarak fark yaratıyor. Çünkü biliyoruz ki saniyeler hayat kurtarır. Bu teknolojimizi şimdilik Marmara Bölgesi’ndeki vatandaşlarımız kullanabilecek. Ancak erken uyarı sistemleri yurt çapında yaygınlaştıkça farklı bölgelerde de hizmet vereceğiz. Bu teknolojinin ülkemiz kadar yurtdışında da büyük ilgi göreceğine inanıyoruz.”

Multitek Yönetim Kurulu Üyesi Erman Demirkol ise yaptığı açıklamada ‘’Multitek’in, eski binalardaki dönüşümü kolaylaştırmak için geliştirdiği Akıllı Diyafon ürünü büyük ilgi görüyor. Dünyada bir ilk olan bu ürünün hem yazılımı hem de donanımı Multitek mühendisleri tarafından geliştirildi. Akıllı Diyafonlar, kablo veya cihaz değişimi olmadan ve herhangi bir tadilat gerektirmeden mevcut diyafon sistemlerini akıllı hale getiriyor. Şimdi ise tüm diyafon ürünlerimizi EDİS Deprem Erken Uyarı Sistemi ile entegre ederek, ülkemizde ilk kez, deprem erken uyarısını konutlara ulaştırıyoruz. ‘’ dedi.

EDİS sensör ağı ile entegre

Yıldız Teknik Üniversitesi Teknopark’ında geliştirilen EDİS Deprem Erken Uyarı Sistemi ile entegre çalışan cihaz, Marmara Fay Hattı üzerindeki depremleri saniyeler önceden bildirerek can ve mal kaybını en aza indirmeyi hedefliyor.

Deprem Erken Uyarı sinyalinin konut başına aylık kullanım bedeli (akıllı diyafon hariç) KDV dâhil 180 TL olarak belirlendi.

Son olarak Spotify’ın CEO’su Daniel Ek’in girişim sermayesi şirketi Prima Materia’nın yapay zeka silahları geliştiren Helsing'in askerî yapay zeka konusunda yaptığı çalışmaya yatırım yapması üzerine ise birçok sanatçı müzik kataloglarını platformlardan çekmeye karar verdi.

King Gizzard & The Lizard Wizard, Deerhoof ve Xiu Xiu'nun ardından İngiliz elektronik ve trip hop grubu Massive Attack de Spotify'dan çıkma kararı aldığını açıkladı.

Massive Attack, Instagram’dan İsveç merkezli müzik platformunu boykot ettiğini açıkladı ve kataloğunu platformdan kaldırmak için resmî süreci başlattığını duyurdu. Grup, Spotify’ın sanatçılardan para toplayarak “ölümcül, distopik teknolojilere” sponsor olduğunun ve artık bunun bir parçası olmak istemediklerinin altını çizdi.