Karar, ülkeler arasındaki farklı gıda güvenliği mevzuatlarını da yeniden gündeme getirdi. Bor elementi için dünya genelinde ortak bir sınır bulunmazken, ülkeler farklı düzenlemeler uyguluyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) içme sularında litre başına 2,4 miligramlık kılavuz değeri esas alırken, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) yetişkinler için günlük 8 miligramlık üst sınırı referans kabul ediyor.

Türkiye'deki bazı doğal maden suyu kaynaklarında bor seviyelerinin litre başına 8-10 miligrama kadar çıkabildiği ve bu değerlerin mevcut mevzuata uygun olduğu belirtiliyor. Bu nedenle geri çağırma kararının, ürünün Türkiye veya Avrupa Birliği standartlarına aykırı olmasından değil, İsviçre'nin daha katı yerel limitlerinden kaynaklandığı ifade ediliyor.

Sırma'nın üreticisi olan Danone yetkilileri de ürünlerin hem Türkiye hem de Avrupa Birliği standartlarına uygun şekilde üretildiğini belirtti. Şirket, İsviçre pazarına ürünlerin doğrudan değil, distribütörler aracılığıyla ulaştırıldığını vurguladı.

Uzmanlar, borun insan vücudu için gerekli bir eser element olduğunu ancak yüksek dozda ve uzun süreli maruziyetin üreme sistemi, sperm kalitesi ve fetal gelişim üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğine ilişkin bilimsel çalışmalar bulunduğunu hatırlatıyor.

Araştırmanın yalnızca kalp ve damar hastalıklarıyla sınırlı kalmadığını belirten Özkaya, aşının daha geniş bir halk sağlığı yararı sunduğuna dikkat çekerek, 'Araştırmacılar, aşının kardiyovasküler rahatsızlıkları, hastaneye yatışları ve Covid-19 ile bağlantılı olmayanlar da dahil olmak üzere tüm nedenlere bağlı ölümleri de mütevazı düzeyde azalttığını ortaya koydu' diye konuştu.

'Erken ölümlerin aşıya bağlı olmadığını bildirmiştik'

Pandemi sonrası dönemde özellikle genç yaşta görülen bazı ölümlerin aşılarla ilişkilendirildiğini hatırlatan Prof. Dr. Özkaya, 'Bizim araştırmalarımızda özellikle ülkemizde görülen erken ölümlerin aşılara bağlı olmadığını, Covid-19'un oluşturduğu virüs yüküne bağlı kılcal damar hasarıyla ilişkili olduğunu bildirmiştik' ifadelerini kullandı.

'Virüsün damar hasarı etkisi göz ardı edilmemeli'

Özkaya, pandemi sonrası dönemde görülen bazı kalp krizi ve ani ölüm vakalarının değerlendirilmesinde virüsün uzun vadeli etkilerinin dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak, 'Aşıların özellikle ölüm oranlarını azalttığını biliyoruz. Genç yaşta kalp krizine bağlanan bazı ölümlerde ise pandemi sonrası virüs yüküne bağlı kılcal damar hasarının, ağır spor, yoğun egzersiz veya kontrolsüz yaşam tarzıyla birleşmesinin etkili olabileceğini değerlendiriyoruz' açıklamasında bulundu.

Karaciğer Nakli Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sezai Yılmaz, operasyonun detaylarına ilişkin yaptığı açıklamada, İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü'nde, 2021 yılından itibaren çapraz karaciğer nakillerinin yapıldığını daha önce ikili, üçlü, dörtlü, beşli, altılı ve yedili çapraz nakilleri de başarıyla gerçekleştirdiklerini söyledi.

Prof. Dr. Yılmaz, çapraz karaciğer nakli modelinin gelişimine ilişkin ise, 'Boston'da bulunan iki Türk akademisyenle birlikte başlattığımız bir çapraz karaciğer nakli modeli oluşturduk. O zamandan bu yana çoklu çapraz karaciğer nakillerini uyguluyor ve bu alanda dünyaya yön veren bir merkez olmayı sürdürüyoruz' ifadelerini kullandı.

Sistemin işleyişine de değinen Yılmaz, 'Çapraz karaciğer nakli, uyumsuz canlı donörü olan hastaların oluşturulan havuza dahil edilerek uygun eşleştirme ile karaciğer nakline ulaşmasını sağlayan bir sistemdir. Bu süreç bazen zaman alabiliyor ve hastaların havuzda bekleme süresi uzayabiliyor' dedi Sekizli çapraz naklin neden gerçekleştirildiğini de anlatan Yılmaz, 'Son dönemde havuzda bekleyen bazı hastalarımızdan ikisinin durumu oldukça kritikti, bir hastamız karaciğer koması sürecine girmek üzereydi. Uygun eşleşmenin sadece sekizli modelde mümkün olması nedeniyle bu operasyonu gerçekleştirmek zorunda kaldık' ifadelerini kullandı

Operasyon süresine ilişkin bilgi veren Yılmaz, 'Ameliyatın ana kısmı yaklaşık 16 saat sürdü. Son işlemlerle birlikte toplam süreç 22 saate ulaştı. Zor ve yorucu bir operasyondu ama tüm hastalarımızın durumunun iyi olması bizi sevindirdi' dedi.

Çapraz nakil sisteminin uluslararası hasta trafiği oluşturduğunu da belirten Yılmaz, 'Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yanı sıra Kırım, Bulgaristan, Suudi Arabistan ve Yemen gibi birçok ülkeden uyumsuz donörü olan hastalar merkeze başvurmaktadır' diye konuştu.

Son yıllarda dünya genelinde yayılımı artan chikungunya virüsü, enfekte sivrisineklerin ısırmasıyla bulaşan ve yüksek ateş ile şiddetli eklem ağrılarıyla seyreden viral hastalıklar arasında yer alıyor. Özellikle tropikal ve subtropikal bölgelerde görülen virüsün, küresel ısınma ve iklim değişiklikleri nedeniyle daha geniş coğrafyalara yayıldığı belirtiliyor. Uzmanlar, aedes türü sivrisinekler aracılığıyla bulaşan virüse karşı kişisel korunma önlemlerinin büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Belirtiler haftalarca sürebiliyor

Memorial Bodrum Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Muharrem Güler, 'Hastalığın kuluçka süresi genellikle 3 ila 7 gün arasında değişiyor. Bazı vakalarda ise bu sürenin 12 güne kadar uzayabiliyor. Özellikle el, ayak, bilek ve dizlerde görülen yoğun eklem ağrılarının bazı hastalarda haftalar hatta aylar boyunca devam edebiliyor. Yüksek ateşin yanı sıra baş ağrısı, kas ağrısı, halsizlik, mide bulantısı, kusma ve cilt döküntülerinin de sık görülen belirtiler arasında yer alıyor' dedi.

Sivrisineklerden korunmak büyük önem taşıyor

Virüsün doğrudan insandan insana bulaşmadığı, bulaşın temel kaynağının enfekte sivrisinekler olduğu belirten Güler, durgun su birikintilerinin sivrisineklerin çoğalması için uygun ortam oluşturduğunu aktardı. Dr. Güler, bu nedenle çevresel kontrolün büyük önem taşıdığını, sivrisinek kovucuların kullanılması, uzun kollu kıyafetlerin tercih edilmesi ve özellikle riskli bölgelere seyahat öncesinde gerekli sağlık önlemlerinin alınmasının korunmada etkili yöntemler arasında bulunduğunu açıkladı.

Tedavi semptomların hafifletilmesine yönelik uygulanıyor

Virüse karşı spesifik bir antiviral tedavi bulunmadığı, tedavinin daha çok semptomların hafifletilmesine yönelik uygulandığını ifade eden Güler, ateş ve ağrı kontrolü, yeterli sıvı tüketimi ve dinlenmenin iyileşme sürecinde önemli rol oynadığını belirtirken, Türkiye'de yaygın kullanıma sunulmuş bir aşı bulunmasa da yurt dışında FDA onaylı ixchiq ve vimkunya isimli aşıların kullanımda olduğunu aktardı. Dr. Güler özellikle riskli bölgelere seyahat edecek kişilerin sağlık uzmanlarına danışarak gerekli önlemleri almasının önem taşıdığını vurguladı.

Kadınların yüzde 24,8'inin obez, yüzde 32,2'sinin ise fazla kilolu olduğu belirlendi. Erkeklerde ise obezite oranı yüzde 18,7 olarak kaydedilirken, fazla kilolu erkeklerin oranı yüzde 43,1 oldu.

Fiziksel Aktivite Hâlâ Çok Düşük

Araştırma sonuçları, Türkiye'de fiziksel aktivite düzeyinin istenilen seviyenin oldukça altında olduğunu gösterdi. Erkeklerde fiziksel aktivite yapmayanların oranı yüzde 83,5, kadınlarda ise yüzde 89,7 olarak hesaplandı.

Dünya Sağlık Örgütü yetişkinlerin haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik fiziksel aktivite yapmasını önerirken, bu hedefe ulaşanların oranı oldukça düşük kaldı.

En Yaygın Sağlık Sorunları Bel ve Boyun Problemleri

15 yaş ve üzerindeki bireylerde son 12 ay içinde görülen sağlık sorunları arasında bel bölgesi problemleri ilk sırada yer aldı.

Bel ağrısı ve bel bölgesi rahatsızlıklarının oranı yüzde 24,3 olarak belirlenirken, bunu yüzde 16,9 ile hipertansiyon, yüzde 16,7 ile boyun bölgesi problemleri takip etti.

Tütün ve Alkol Kullanımı Arttı

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de tütün ve alkol kullanımındaki artış oldu.

Her gün tütün mamulü kullanan 15 yaş ve üzeri bireylerin oranı 2022 yılında yüzde 28,3 iken, 2025 yılında yüzde 30,1'e yükseldi.

Bu oran erkeklerde yüzde 42,9, kadınlarda ise yüzde 17,5 olarak ölçüldü.

Son 12 ay içinde alkol kullandığını belirten bireylerin oranı da yüzde 12,1'den yüzde 12,6'ya çıktı. Erkeklerde alkol kullanım oranı yüzde 18,7, kadınlarda ise yüzde 6,6 olarak kaydedildi.

'Sıklığının artışının ana nedenlerinden biri; ekran bağımlılığı'

'Son yıllarda özellikle genç yaşlarda dijital bağımlılık oldukça arttı. Artık insanlarımız tuvalete bile telefonlarıyla gidip telefonla çok fazla vakit geçirmekteler' diyerek sözlerine başlayan Doç. Dr. Ahmet Sürek, 'Bu da tabi çeşitli sağlık problemlere yol açmakta. Uzun süre tuvalette, telefona bakarak vakit geçirmek, bağırsağımızın alt noktasında makat dediğimiz bölgede kan akımının durmasına neden oluyor. Kan damarlarında kan birikmesine neden oluyor. Bu da hemoroid, anal fissür dediğimiz makat çatlaklarına yol açabiliyor, kas disfonksiyonları (kas yapısındaki bozulmalar), ıkınmalarla prolapsuslar (dışarı çıkma, sarkmalar) meydana geliyor. Daha çok genç yaşlarda gördüklerimiz; anal fissür ve hemoroid olarak söyleyebilirim.

Ekran bağımlılığı çok önemli bir konu, tuvalette çok fazla vakit geçiriyorlar hem de maalesef Z kuşağımız, gençlerimiz biraz daha artık aktivite, spor yerine herhalde bilgisayar başında vakit geçiriyor. Oyunlar oynuyorlar, devamlı oturarak vakit geçirdikleri için bu hastalıkların şu an görülme sıklığının artışının ana nedenlerinden biri aslında bu; ekran bağımlılığı. Alt bölgedeki damarlarda basınç artışı sağlayarak bu hastalıkların genç yaşlarda görülmesine olanak sağlamaktadır' şeklinde konuştu.

'Telefonumuzu yanımıza almayalım'

Sözlerini sürdüren Doç. Dr. Sürek, 'Bu hastalıkların en büyük nedenlerinden biri kabızlık, tuvalete girdiğimizde çok ıkınmamız, ekran başında veya işyerinde çok fazla oturmak, hareketsizlik, tuvalette 3-5 dakikanın üzerinde vakit geçirme olduğunda hemoroid veya makat bölgesinin hastalıklarında artış meydana geliyor. Makat bölgesinde her kanama hemoroid olmayabilir. En büyük önerilerimden biri; tuvalete gidiyorsak telefonumuzu yanımıza almayalım." dedi.

'Son zamanlarda 20'li 40'lı yaşlarda oldukça pik yaptı'

'Kesinlikle sosyal medyadan hasta kendini tedavi etmemeli' diyerek sözlerine devam eden Doç. Dr. Sürek, 'İnternetten araştırıp tedavisini kendisi yapmamalı, bazen bunların altından kanserler de çıkabiliyor, özellikle 45 yaşından yüksek insanlarımızın mutlaka bir hekime başvurması gerekiyor. İnternette yazan her şey kişi için doğru değil. Kolorektal kanseri artık 20'li 30'lu yaşlarda da görüyoruz. Geçmeyen bir kanama, kronikleşmiş bir kabızlığı varsa vatandaşlarımızın mutlaka bir hekime başvurması gerekmekte.

Belki kolonoskopi belki başka görüntülemeler yapılacak. Bu hastalıkların da yaşı biraz daha düştü, sebebi de yaşam tarzındaki değişiklik. Son zamanlarda 20'li 40'lı yaşlarda oldukça pik yaptı. 20 ile 40 yaş arasında bayağı bir hastamız özellikle genç 20, 30 yaş arasında daha da fazla hastamız bize başvuruyor. Hemoroidal hastalık, makat çatlağı, alt gastrointestinal sistem hastalıklarından başvurular oldukça fazla. Bağırsak sağlığımız çok önemli, insanın ikinci beyni derler, bütün vücudu etkiliyor, bağırsağımıza çok iyi bakmamız gerekiyor.' diye konuştu.

Aynı zamanda lif içerikleri yüksek olduğu için sindirim sistemini düzenliyorlar, daha uzun süre tok kalmamıza yardımcı oluyorlar. Özellikle yaza yaklaşırken tatlı isteği artan kişiler için de çok güzel bir alternatif. Tatlı yerine bir kase çilek ya da yoğurtla birlikte kırmızı meyve tüketmek çok daha sağlıklı bir seçim olur. Yaza geçiş döneminde beslenmede en önemli nokta şu: daha hafif ve daha dengeli beslenmek. Kışın daha ağır, yağlı yemekler tüketiyoruz ama artık sebze ağırlıklı, zeytinyağlı, ızgara ve haşlama yöntemlerine geçmemiz gerekiyor. Bol su tüketimi de burada çok kritik, çünkü havalar ısındıkça su ihtiyacımız da artıyor' dedi.

'Paketli gıdalar azaltılmalı'

Merd, paketli gıdaların azaltılması gerektiğini söyleyerek, 'Paketli gıdalar konusu da çok önemli. Bunları tamamen hayatımızdan çıkarmak zor olabilir ama azaltmak kesinlikle mümkün. Bunun için en pratik yöntem şu: alışverişe tok gitmek ve eve paketli ürün almamak. Çünkü evde varsa tüketiliyor. Onun yerine sağlıklı atıştırmalıklar bulundurabiliriz; meyve, yoğurt, kuruyemiş gibi. Bir de etiket okumayı alışkanlık haline getirmek lazım. İçeriği ne kadar uzunsa, katkı maddesi ne kadar fazlaysa o üründen o kadar uzak durmak gerekiyor. Yaza hazırlanırken en büyük hatalardan biri de çok hızlı kilo vermeye çalışmak. Şok diyetler yerine sürdürülebilir bir beslenme planı uygulamak çok daha doğru.

Çünkü önemli olan sadece kilo vermek değil, o kiloyu koruyabilmek. Düzenli öğün, yeterli su, hareketli bir yaşam ve mevsimine uygun beslenme Bunları yaptığımızda zaten vücudumuz yaza kendiliğinden adapte oluyor. Kısacası; kırmızı meyveleri soframıza ekleyelim, paketli gıdaları azaltalım ve daha doğal, dengeli bir beslenme düzenine geçelim. Bu hem sağlığımız hem de enerjimiz için en doğru adım olacaktır' ifadelerini kullandı.

Sessiz ve derin hasar: Glomerüler Hiperfiltrasyon

Vücudun arıtma tesisi olan böbreklerin kanımızdaki tuzu dengelemek için olağanüstü bir çaba sarf ettiğini anlatan Uzman Dr. Orçun Ural, şöyle devam etti: 'Ancak bu çaba, 'Glomerüler Hiperfiltrasyon' denilen bir sürece yol açarak böbreğin o meşhur filtrelerini (nefronları) yoruyor ve zamanla sertleşmelerine neden oluyor. Böbrekler genellikle sessizce mücadele eder. Sağlıklı hissetmeniz, hasar oluşmadığı anlamına gelmez; sadece böbreğinizin henüz bu yükü tolere edebildiğini gösterir. Belirtiler başladığında ise genellikle iş işten geçmiş oluyor.'

Sadece tansiyon hastaları mı risk altında?

Tuzun sadece yüksek tansiyonu olanlara zararlı olduğu büyük bir yanılgı olduğunu belirten Dr. Ural, normal kan basıncına sahip bireylerde bile aşırı tuzun böbrek dokusuna doğrudan zarar verdiğini vurguladı. Ural, tuzun damar sağlığından bağımsız olarak böbrek hücrelerini doğrudan etkileyerek kronik hastalıkların temelini atabildiğini söyledi.

Tuzu kesmek için sadece masadaki tuzluğu kaldırmanın ne yazık ki yeterli olmadığını belirten Dr. Ural, asıl mücadelenin market raflarında başladığını belirterek, 'Sağlıklı sandığımız paketli gıdalardan her gün yediğimiz ekmeğe kadar her yerde gizli sodyum var. Çözüm ise basit ama etkili: Bilinçli bir tüketici olup etiket okumayı alışkanlık haline getirmek. Böbreklerinizi korumak için bugün atacağınız küçük bir adım, yarın sizi diyaliz makinelerinden uzak tutabilir. Damak tadını yeniden eğitmek için kritik süre 21 gün. Tuzu kademeli azaltıp yerine taze baharatlar, limon ve doğal aromalar eklediğinizde, 3 haftanın sonunda reseptörleriniz yenilenecek ve yiyeceklerin gerçek tadını almaya başlayacaksınız.

Geleceğinizi 'salamura' etmeyin. Bugün o tabağa eklemediğiniz bir tutam tuz, yarın size sağlıklı bir ömür olarak geri dönecek.' dedi.

"Süreç titizlikle takip ediliyor"

Hantavirüs vakalarına ilişkin iddiaların bilimsel veriler ışığında incelendiği belirtilen açıklamada şunlar kaydedildi;

Ülkemizde henüz pozitif vaka tespit edilmemiştir. Vatandaşlarımızın yalnızca resmî makamlar tarafından yapılan açıklamaları dikkate almaları, kamuoyunda dolaşıma giren doğrulanmamış bilgilere karşı dikkatli olmaları önem arz etmektedir. Bakanlığımız; halk sağlığını tehdit edebilecek her türlü bulaşıcı hastalığa karşı; tarama, önleme, kontrol ve izleme çalışmalarını ilgili tüm birimleriyle kesintisiz şekilde sürdürmektedir.

Özkaya, özellikle uzun süre kapalı kalan kulübe, ahır, çatı katı, garaj ve depo gibi alanların temizliği sırasında riskin arttığını belirterek, 'Kurumuş kemirgen dışkıları süpürülürken ya da temizlik yapılırken havaya yayılan parçacıkların solunması bulaş açısından tehlike oluşturabilir' dedi.

'İlk belirtiler grip ile karıştırılabiliyor'

Hantavirüsün ilk belirtilerinin çoğu zaman grip ile karıştırıldığını ifade eden Özkaya, 'Ateş, kas ağrısı, halsizlik, baş ağrısı, mide bulantısı ve kusma gibi belirtiler görülebilir. Bazı hastalarda süreç ilerlediğinde nefes darlığı, öksürük ve akciğerlerde sıvı birikimi gelişebilir. Özellikle kemirgen teması sonrası nefes darlığı yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurması gerekir' diye konuştu.

'İnsandan insana bulaş riski yok denecek kadar az'

Hantavirüsün çoğu vakada insandan insana bulaşmadığını vurgulayan Özkaya, salgın riskinin düşük olduğunu söyledi. Türkiye açısından büyük bir tehdit beklemediklerini belirten Özkaya, 'Ülkemizde şehir yaşamında kemirgenlerle temas oldukça sınırlı. Kırsal bölgelerde ise sokak hayvanları kemirgen popülasyonunun kontrolünde önemli rol oynuyor. Bu nedenle hantavirüsün ülkemiz için ciddi bir salgın tehdidi oluşturacağını düşünmüyoruz' ifadelerini kullandı.

Uzmanından korunma önerileri

Kemirgenlerin yaşam alanlarından uzak tutulmasının önemine değinen Özkaya, yiyeceklerin kapalı kaplarda saklanması, çöplerin açık bırakılmaması ve kemirgen giriş noktalarının kapatılması gerektiğini söyledi. Temizlik sırasında ise alanların önce havalandırılması, eldiven ve maske kullanılması gerektiğini belirten Özkaya, kurumuş dışkıların doğrudan süpürülmemesi gerektiği uyarısında bulundu.

Arjantin'den 1 Nisan'da yola çıkan ve 3 Mayıs'ta Yeşil Burun Adaları açıklarına ulaşan Hollanda bayraklı MV Hondius yolcu gemisinde hantavirüs patlak verdi. Gemideki Hollandalı çift 11 Nisan'da, bir Alman vatandaşı ise 2 Mayıs'ta hayatını kaybetti.

Hantavirüse bağlı ölümlerin yaşandığı Hollanda bayraklı MV Hondius yolcu gemisi İspanya’ya bağlı Kanarya Adaları’na doğru seyrine devam ederken, gemide bulunmayan 1 kişi Hollanda’da virüs şüphesiyle karantina altına alındı.

Hollanda merkezli havayolu şirketi KLM Havayolları’nda görevli bir kabin memurunun gemide virüs nedeniyle ölen ilk kişinin eşi olan ve daha sonra gemiden inerek Güney Afrika'nın Johannesburg kentine yaptığı uçuş sonrası hayatını kaybeden kadın ile temaslı olduğu bildirildi.

KLM yaptığı açıklamada, söz konusu kadının 25 Nisan'da Johannesburg'dan Hollanda'ya düzenlenen uçuşta "kısa süreliğine" bulunduğunu ancak kalkıştan önce uçaktan indirildiğini duyurdu. Kadının bir gün sonra hantavirüsü nedeniyle hayatını kaybetmesi üzerine temaslı olan kabin memuru karantina altına alındı. Kabin memurunun şu anda hafif semptomlar gösterdiği belirtildi.

Kadının Johannesburg’a yaptığı uçuştaki yolcular aranıyor

Kadının 24 Nisan’da Johannesburg kentine yaptığı uçuşta Güney Afrika merkezli Airlink Havayolları'nı kullandığı aktarılarak, uçakta bulunan 82 yolcu ve 6 mürettebat ile iletişime geçilmeye çalışıldığı ifade edildi. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), hantavirüse yakalanan 3 kişinin dün Yeşil Burun Adaları açıklarında gemiden tahliye edildiğini aktararak, Hollanda’ya sevk edildiğini ifade etti. Tahliyelerin ardından gemi, Kanarya Adaları’na doğru yola çıktı.

"Dünyanın geri kalanı için risk düşük"

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, durumun Covid-19 salgınıyla kıyaslanamayacağını belirterek, "Dünyanın geri kalanı için risk düşük" dedi.

Gemi Kanarya Adaları’na demirleyecek

İspanya Sağlık Bakanı Monica Garcia Gomez, geminin önümüzdeki üç gün içinde Kanarya Adaları'nın Tenerife limanına yanaşacağını duyurmuş ve sağlık durumları müsaade ettiği takdirde yabancı yolcuların buradan kendi ülkelerine gönderileceğini açıklamıştı.

Ne olmuştu?

Arjantin'den 1 Nisan'da yola çıkan ve 3 Mayıs'ta Yeşil Burun Adaları açıklarına ulaşan gemide 23 ülkeden 88 yolcu ve 59 mürettebat bulunuyor. Gemide şu ana kadar 7 kişide virüs tespit edilirken, 3 kişi hayatını kaybetti. İlk vaka olan Hollandalı erkek yolcu 11 Nisan'da gemide hayatını kaybederken, cenazesi 24 Nisan'a kadar gemide kaldı. Ardından eşi, cenazeyle birlikte Saint Helena'da karaya çıkarıldı. Tahliye sırasında hafif belirtiler gösteren kadın, Güney Afrika'nın Johannesburg kentine uçtu. Hollanda’ya giden uçağa bindirilmeyen kadın, 26 Nisan'da kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti. Gemideki 1 Almanya vatandaşı ise 2 Mayıs'ta yaşamını yitirdi.

İlacı yok

Hantavirüs genellikle maruz kalındıktan 1 ila 8 hafta sonra yorgunluk ve ateş gibi grip benzeri semptomlarla başlıyor. Ölümcül solunum yolu hastalığına neden olabilen hantavirüs, kemirgen dışkısı veya idrarından kaynaklanan parçacıkların havaya karışmasıyla yayılabiliyor, insanlar arasında ise kolayca bulaşmıyor. Hastalığı tedavi edecek özel bir ilaç bulunmazken, tedavi destekleyici bakıma odaklanılıyor, ağır vakalarda ise hastalar solunum cihazına bağlanıyor.

Yaklaşık 2 bin kişi işten çıkarılacak

Yeniden yapılanma kapsamında şirketin Almanya'nın Idar-Oberstein ve Marburg kentlerindeki, Singapur'daki ve 2025 sonunda bünyesine kattığı rakip şirket CureVac'a ait Tübingen'deki üretim tesisleri kapatılacak. Söz konusu tesislerin 2027 sonuna kadar tamamlanması ve tesislerin satışa çıkarılması planlanıyor. Şirketin ayrıca, yapılanma kapsamında bin 860 kişinin işine son vermesi bekleniyor.

Kansere odaklanılacak

BioNTech, Covid-19 salgının sona ermesinin ardından aşılara olan talebin düşmesi sonucu yeniden yapılanma kararı aldığını ifade ederek, kanser ve diğer hastalıkların tedavisine odaklanılacağını açıkladı.

Zarar 500 milyon euroyu aştı

Şirketin, bu yılın ilk çeyreğinde gelirleri 182,8 milyon eurodan 118,1 milyon euroya gerilerken, net zararı ise 531,9 milyon euroya yükseldi.

Şahin ve Türeci görevi bırakmıştı

Öte yandan, BioNTech'in kurucuları Türk kökenli Uğur Şahin ve Özlem Türeci ise geçtiğimiz mart ayında yeni bir girişim başlatmak üzere görevlerinden ayrıldıklarını açıklamıştı.

Kahve falı, rüya tabiri de soruluyor hayati önemdeki kanser tetkikleri de...

Yapay zekanın bilgiye erişimdeki kolaylığı tartışılmaz ancak doktor muamelesi yapmak hastaları yanlış yönlendirebiliyor.

“YEDİ GÜN BOYUNCA SABAHLARA KADAR AĞLIYOR”

Tıbbi Onkoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, meme kanseri olan bir hastasının pet sonucunu yapay zekaya gönderdiğini ve sonrasında günlerce ağladığını belirterek olayı şöyle anlattı:

"Bir meme kanserli hastamız evreleme pet'i yapıyoruz. Akciğerinde üç tane milimetrik nodül çıkıyor, ki Covid-19 döneminden sonra birçok hastada bu nodülleri görüyoruz. Bizim standart yaklaşımımız bunların hastalığıyla ilişkili olmadığı yönünde. Yapay zeka yorumu meme kanseri, bunlar metastaz olabilir olmayabilir de. Bu hasta bize 7 gün sonra ulaşıyor ama 7 gün boyunca sabahlara kadar ağlıyor. Yazık bu insanlara".

Antalya'daki Tıbbi Onkoloji Kongresi'nde yapay zekanın kanser tedavisindeki yeri de önemli gündem maddelerinden biriydi. Tedavi yöntemlerinde katkısı var ancak tıpta hala tek başına kullanılabilecek düzeyde değil.

“YAPAY ZEKA İYİ BİR DOKTORDAN DAHA ZEKİ DEĞİL”

Prof. Dr. Bülent Karabulut, “Hastalara niye böyle yapıyorsunuz diyemem çünkü o kadar kolay ki. Yapay zeka insan zekasından öte değil ne kadar veri varsa o kadar yüklüyoruz. Yapay zeka iyi bir doktordan daha zeki değil.” sözleriyle uyarıda bulundu.

Opr. Dr. Karadavut, uyku apnesinin sebep olduğu problemleri ise şöyle sıraladı:

'Uyku apnesi yaşayan hasta, uykusunu yeterli ve düzenli olarak alamadığı için sabah kalktığı zaman ciddi bitkinlik, yorgunluk hali yaşar. Hasta uykusunu tam alamaz. Buna bağlı olarak sinirli olma, konsantre olamama durumları da kendini gösterir. Ciddi baş ağrısı yakınmaları vardır, gece boyunca sık sık idrara çıkma söz konusudur. Uygunsuz yerlerde uyuma vardır. Bu da hastanın iş ve okul performansını ciddi oranda azaltır.'

Tedavide yüksek hava basıncı uygulanabilir

Tedaviyle alakalı da bilgilendirmelerde bulunan Opr. Dr. Yunus Karadavut, 'Uyku apnesi, birçok hastalığın temel nedenlerinden biridir. Kuvvetli baş ağrısı, cinsel isteksizlik, iktidarsızlık, kalp krizi, inme, depresyon gibi problemler uyku apnesinin neden olabileceği sıkıntılar arasındadır. Bunlar çok ciddi sorunlar olduğu için mutlaka böyle şikâyetleri olan kişilerin uyku apnesi yönünden testler yaptırması, uzman doktorları ziyaret etmesi gerekmektedir. Unutulmamalıdır ki uyku apnesi tedavisi olmayan bir hastalık değildir. Yüksek derecede uyku apnesi için pozitif hava basıncı tedavisi uygulanmaktadır. Yukarıda bahsedilen belirtileri taşıyan kişilerin mutlaka kulak burun boğaz konusunda uzmanlaşmış kişilere görünmeleri gerekmektedir' diye konuştu.

Bu hastalıklar uyku sorunlarına yol açıyor

Opr. Dr Yunus Karadavut, uyku sorunlarına yol açan hastalıklara dikkat çekerek, 'Depresyon ve kaygı bozuklukları, astım ve akciğer hastalıkları, kalp yetmezliği, kronik böbrek yetmezliği, fibromiyalji, parkinson, MS, kas hastalıkları ve ALS gibi bazı hastalıklar farklı tiplerde uyku sorunlarına yol açabilmektedir. Ek olarak Covid-19 hastalarında uyku apne riski yüksek bulunan vakalarda klinik seyrin, düşük riskli gruba göre iki kat daha ağır geçtiği gözlemlenmiştir. Uyku apne tanı ve tedavisinin daha etkin bir şekilde yapılmasıyla bu risklerin de azaltılabileceği kanısındayız' dedi.

Bu belirtilerde hemen doktora başvurun

Hangi belirtilerde doktora başvurulması gerektiğine de değinen Dr. Karadavut, 'Uykuya dalmakta zorluk, nedensiz şekilde sık uyanma, sabah çok erken saatte uyanıp bir daha uyuyamama, gece en az bir kez tuvalet ihtiyacıyla uyanma, uykuda terleme, uykuda sık pozisyon değiştirme veya sık hareket etme, sabah dinlenmemiş ve yorgun uyanma, gündüz yorgunluğu, gün içinde uyku ihtiyacı veya uyuklama, zihinsel aktivitelerde giderek bozulma, normal beslenmeye karşın giderek kilo alma, sebepsiz mizaç bozuklukları, sinirlilik ve gerginlik gibi önemli problemler olduğunda mutlaka bir doktora başvurulmalıdır' diye konuştu.

'Hassas Tümör Segmentasyonu: MR ve BT görüntülerinde tümörlü dokuların milimetrik bir doğrulukla tespit edilmesi ve sağlıklı dokudan ayrıştırılması.

Erken Teşhis Mekanizmaları: Retina görüntülerinin analizi sayesinde diyabetik retinopati gibi kalıcı hasar bırakabilecek hastalıkların, henüz semptom göstermeden teşhis edilebilmesi.

Akıllı Klinik Karar Destek Sistemleri: Hekimlerin tanı ve tedavi planlama süreçlerinde yanılma payını en aza indiren, veriye dayalı dijital asistanların devreye girmesi.'

'Yorumlanabilirlik klinik güvenin anahtarıdır'

Yapay zekanın sadece yüksek doğruluk oranı sunmasının yeterli olmadığını belirten Çevik, klinik uygulanabilirlik için açıklanabilir yapay zeka (XAI) yöntemlerinin kritik rol oynadığını söyledi. SHAP ve LIME gibi yaklaşımların, modellerin neden belirli bir karara vardığını şeffaflaştırarak hekimlerin sisteme olan güvenini artırdığını ifade eden Çevik, 'Sağlık verilerinin karmaşıklığı göz önüne alındığında, geliştirilen yöntemlerin doğruluk kadar yorumlanabilirlik ve klinik uygulanabilirlik açısından da değerlendirilmesi şarttır' diye konuştu.

Kişiselleştirilmiş tedavi ön planda

Gelecek perspektifinde multi-modal veri analizi ve hibrit modellerin öne çıkacağını öngören Doç. Dr. Nazife Çevik, sağlık sistemlerinin dönüşümünü şu sözlerle özetledi: 'Yapay zeka ve biyoinformatiğin entegrasyonu, sağlık sistemlerini daha akıllı, hızlı ve kişiselleştirilmiş hale getirecek. Gerçek zamanlı klinik karar destek sistemleri, bireye özel tedavi planları ve yapay zeka destekli ilaç keşfi süreçleri, bu dönüşümün en önemli bileşenleri arasında yer almaktadır. Bu gelişmeler, hem hasta bakım kalitesini artıracak hem de sağlık sistemlerinin maliyet etkinliğini iyileştirecektir.'

30'lu yaşlarda alarm veren tablo

Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Mustafa Can, son yıllarda kalp krizi vakalarının yalnızca ileri yaş grubunda değil, 30'lu hatta 20'li yaşlarda dahi görülmeye başladığını belirterek önemli uyarılarda bulundu. Bu değişimin en büyük nedeninin modern yaşam alışkanlıkları olduğuna dikkat çeken uzman, genç yaşta kalp krizi riskinin artık göz ardı edilemeyecek boyutlara ulaştığını söyledi.

'Modern yaşam tarzı kalbi yoruyor'

Hareketsiz yaşam, fast food ağırlıklı beslenme, yoğun iş temposu ve kronik stresin kalp sağlığını ciddi şekilde tehdit ettiğini belirten Prof. Dr. Mehmet Mustafa Can, özellikle masa başı çalışan gençlerde riskin daha da arttığını ifade etti. Prof. Dr. Can, 'Gün içinde neredeyse hiç hareket etmeyen, düzensiz beslenen ve yüksek stres altında yaşayan bireylerde kalp damar hastalıkları çok daha erken yaşta ortaya çıkabiliyor' dedi.

Sigara ve enerji içecekleri riski katlıyor

Gençler arasında yaygın olan sigara, özellikle de elektronik sigara kullanımının yanı sıra enerji içeceklerinin de kalp ritmini olumsuz etkilediğini vurgulayan Medicana Zincirlikuyu Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Mustafa Can, bu alışkanlıkların kalp krizi riskini katladığını belirtti. Prof. Dr. Mehmet Mustafa Can, Özellikle yoğun kafein tüketiminin kalp üzerinde ani ve ciddi etkiler oluşturabileceğine de dikkat çekti.

'Düzenli kontrol hayat kurtarır'

Kalp krizinin her zaman şiddetli göğüs ağrısıyla ortaya çıkmadığını hatırlatan Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Mustafa Can, genç bireylerde belirtilerin daha sinsi olabileceğini söyledi. Göğüste baskı hissi, nefes darlığı, çarpıntı, ani yorgunluk ve soğuk terleme gibi şikâyetlerin mutlaka dikkate alınması gerektiğini belirten Prof. Dr. Mehmet Mustafa Can, 'Gençler bu belirtileri çoğu zaman yorgunluk ya da stres olarak yorumlayıp doktora başvurmuyor. Oysa erken müdahale hayat kurtarır' dedi. Ailede kalp hastalığı öyküsü olan bireylerin daha dikkatli olması gerektiğini vurgulayan Can, belirli aralıklarla yapılan kalp kontrollerinin muhtemel riskleri önceden ortaya çıkarabileceğini belirtti.

'Kalbinizi korumak sizin elinizde'

Kalp krizinden korunmanın mümkün olduğunu ifade eden Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Mustafa Can, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemine değinerek şu önerilerde bulundu:

'Düzenli egzersiz yapmak, dengeli beslenmek, sigaradan uzak durmak, stresten mümkün olduğunca kaçınmak ve yeterli uyku almak.'

Prof. Dr. Mehmet Mustafa Can, 'Kalbinizi korumak için küçük ama etkili adımlar atabilirsiniz. Unutulmamalıdır ki kalp sağlığı, yaşam kalitesinin temelidir' diyerek sözlerini tamamladı.

Düzenleme, hem kamusal alanlarda dumansız yaşamı yaygınlaştırmayı hem de uzun vadede tütün kullanımını tamamen sona erdirmeyi hedefliyor. Ocak 2040 tarihinden itibaren ise Türkiye’de tütün ürünleri satılmayacak.

Hürriyet'in haberine göre hükümet, sigara, nargile başta olmak üzere tütün ürünleriyle ilgili yasakları Avrupa Birliği hedefleriyle uyumlu olarak yeni bir faza taşımaya hazırlanıyor. AK Parti grubunun Sağlık Bakanlığıyla koordineli hazırladığı yasa teklifi taslağına göre, açık ya da kapalı alan ayrımı yapılmaksızın sigara içilmesine sadece belirlenmiş alanlarda izin verilecek.

Açık ya da kapalı alan olmasına bakılmaksızın ibadethane, okul öncesi eğitim kurumları, ilk ve orta öğrenim kurumları, yükseköğretim kurumları, sağlık kurum ve kuruluşları gibi alanlarda, çocuk parkları, spor alanları, plajlar gibi açık alanlarda sigara içilmeyecek. Kamuya açık olmayan açık alanlarda da sigara kullanımı sınırlanacak.

Çocuğa satana hapis

Teklife göre ‘tütün ürünü’ yeniden tanımlanıyor. Yalnızca tütün içeren geleneksel ürünler değil, ‘organik ya da sentetik nikotin içeren ürünler ve tütün veya nikotin içermese dahi tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan elektronik iletim sistemleri dahil her türlü nargile, sigara, elektronik sigara (sıvı ve kimyasal içerenler de dahil), ısıtılmış tütün gibi ürünlerin tamamı’ türün ürünü kabul edilecek.

Nakit parayla tütün ürünü satılamayacak. Tütün ürünlerinin tamamı elektronik sistemle kayda alınacak. Tütün ürünü tüketim alanlarına 18 yaşını doldurmamış kişiler giremeyecek. Çocuklara tütün ürünü satanlar 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezasıyla yargılanacak.

Tütün denetim ekipleri kurulacak

Hastaneler ile üniversitelerde sigara içilmeyecek. Hastane ve üniversite binası yerleşke içinde binalara en az 20 metre mesafede sigara içme alanı oluşturulacak. Yasak kapsamındaki mevcut lokanta, birahane ve işletmelerin yanı sıra, yeme-içme hizmeti verilen işletmelerde sigara içilen bölüm olmayacak. Bu işletmelerde toplam kullanım alanının yüzde 10’unu geçmeyecek oranda, en az iki en fazla 20 metrekare büyüklüğünde, içerisi dışarıdan görünmeyecek şekilde sigara içme bölümü kurulabilecek. Bu alanlara yiyecek-içecek servisi yapılmayacak.

Plajlarda, aralarındaki mesafe 200 metreden az olmayacak biçimde sigara kabini kurulabilecek. Çocuk oyun alanları, oyun parkları ve çocuk bahçeleri gibi temelde çocukların faydalandığı alanlar ile yürüyüş yolları ve açık havada gerçekleştirilen spor ve etkinliklerin seyir alanlarında sigara içilmeyecek.

Sigara yasaklarına ilişkin denetimler artık belediyelerce değil, vali, kaymakam gibi mülki amirlerce yaptırılacak. Yerel mülki amirler tütün denetim ekipleri kuracak.

Tütün ürünleriyle mücadelede yasakları ihlal edenlere ilişkin cezalar ağırlaştırılıyor. Kişiler ve işletmeler açısından 5 bin liradan 10 milyon liraya kadar para cezaları ile ruhsat iptaline kadar varan yaptırımlar uygulanacak. Tekrar eden ihlallerde işletmelere kademeli kapatma cezaları verilecek.

Yasak alanlarda sigara içenlere 5 bin lira para cezası kesilecek.

5 milyon liraya kadar ceza

1 Ocak 2040’tan sonra tütün ürünlerini ithal eden, üreten, satışa arz eden, nakleden ve satış yapanlara 1 milyon liradan 5 milyon liraya kadar adli para cezası verilecek. Bu tarihten sonra tütün ürünlerini satın alan, bulunduran veya yolcu beraberinde getirenlere ise 50 bin liradan 250 bin liraya kadar idari para cezası kesilecek. Bu cezalar o tarihe kadar güncelleme oranıyla artacak.

Bu yeni gözlem, evlenmenin kanseri önlediği veya insanların evlenmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Ancak evlilik, kanserin daha erken teşhis edilmesi ve daha iyi hayatta kalma oranıyla zaten ilişkilendirilmektedir. Evli bireyler genellikle (ancak her zaman değil) daha güçlü destek sistemlerine, daha büyük ekonomik istikrara sahiptir ve kanser tedavi rejimlerine uyma olasılıkları daha yüksektir. Bundan şunu çıkarmak gerekiyor: Evli değilseniz kanser risk faktörlerine daha fazla dikkat etmeniz, ihtiyaç duyabileceğiniz taramaları yaptırmanız ve sağlık bakımınızı güncel tutmanız gerektiği anlamına geliyor' dedi.

Kadın ve erkek arasındaki fark

Özkaya şunları söyledi:

'Erkekler ve kadınlar biraz farklı örüntüler gösterdi. Hiç evlenmemiş erkeklerin kansere yakalanma olasılığı, evli erkeklere göre yaklaşık yüzde 70 daha fazlayken, hiç evlenmemiş kadınların kansere yakalanma ihtimali, evli veya daha önce evlenmiş kadınlara göre yaklaşık yüzde 85 daha fazlaydı. Bu, daha geniş bir eğilimin küçük ama dikkate değer bir tersine dönüşünü temsil ediyor: Erkekler genellikle sağlık ve sosyal faktörler açısından evlilikten kadınlardan daha fazla fayda görüyor. Bu durumda ise kadınlar evlilikten erkeklerden biraz daha fazla fayda görmüş gibi görünüyor. Evlilik ile kanser arasındaki en güçlü bağlantılar, enfeksiyon, sigara veya alkol kullanımıyla ilgili kanserlerde ve kadınlarda yumurtalık ve rahim kanseri gibi üreme ile ilgili kanserlerde görüldü. Araştırmacılar, meme, tiroit ve prostat kanserleri de dahil olmak üzere, güçlü tarama programlarına sahip kanserler için daha zayıf bağlantılar buldular. Daha az sigara içen, daha az alkol tüketen, kendine daha iyi bakan ve sosyal hayata daha fazla entegre olan kişilerin evlenme ihtimallerinin de daha yüksek olması muhtemeldir. Yine de araştırmacılar, evlilik ile kanser arasındaki bağlantının 50 yaş üstü yetişkinlerde daha güçlü olduğunu buldular; bu da insanların yaşlandıkça ve kanser risk faktörlerine maruz kaldıkça, evlilikle ilişkili faydaların daha belirgin hale gelebileceğini düşündürüyor. Aslında buna şu gözle bakmak gerekiyor. Eğer bekarsanız ve daha izole bir yaşam sürüyorsanız, tarama veya önleme faaliyetlerine katılma olasılığınız daha düşüktür. Sağlık Bakanlığımızın Sağlıklı Hayat Merkezleri ücretsiz olarak tüm halkımıza sadece kanser taramalarında değil her türlü sağlık sorunlarınıza ve sorularınıza evli veya bekar ayırt emeksizin hizmet verdiğini hatırlatmak istiyoruz.'

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, gebelik ve doğumun mucizevi bir yolculuk olduğunu, insanın bu büyük ve hassas bir süreçte zaman zaman endişe duyabileceğini söyledi.

HER GEBEYE BİR EBE

Bakan Memişoğlu, Türkiye genelinde görev yapan 61 bin 414 ebe olduğunu dile getirdi.

Mesleki mevzuatları güncelleyerek ebeleri hem sahada hem de doğumhanede çok daha etkin hale getirdiklerini anlatan Memişoğlu, "Her Gebeye Ebe" uygulamasıyla ilk gebeliğini yaşayan bütün anne adaylarına, takibi nerede yapılırsa yapılsın hamileliklerinin son üç ayında birebir ebe tahsis edildiğini ifade etti.

"SEZARYEN ORTALAMASI DÜNYA ORTALAMASININ ÜZERİNDE"

Bu süreçte ecenin anne ile beraber 3 ay geçirdiğini de sözlerine ekleyen Memişoğlu, "Son 3 ayında gebemizin hem arkadaşı olacak hem danışmanı olacak. İlk anneliğini bekleyen her anne adayımız, ister özel hastanede olsun, ister doğum hastanesinde olsun, doğum yapsın, ebemizin ilk anne adayımızın her an yanında olacağını özellikle belirtmek istiyorum. İstiyoruz ki ilk gebeliğinde tecrübeli bir ebemiz devamlı yanında olsun, güven versin, rehberlik etsin." dedi.

Sezaryenin, normal doğumun tıbben mümkün olmadığı ya da anne ve bebek sağlığının risk altında olduğu durumlarda hekim kararıyla başvurulması gereken ciddi bir ameliyat olduğunu ifade eden Memişoğlu, Türkiye'de tıbbi açıdan gerekli olmayan sezaryen oranlarının dünya ortalamasının üzerinde olduğunu söyledi.

Kongre Başkanı Doç. Dr. İbrahim Halil Erdem, kongrenin bilimsel derinliği ve katılım düzeyiyle dikkat çektiğini belirterek, 'Türkiye'nin dört bir yanından ve yurt dışından gelen meslektaşlarımızla bilgi ve deneyim paylaşımı gerçekleştirdik. Özellikle inme, serebral palsi ve omurilik yaralanmaları gibi hastalıklarda yeni tedavi yaklaşımlarını ve teknolojik gelişmeleri kapsamlı şekilde ele aldık. Kongremiz, fiziksel tıp ve rehabilitasyon alanında hem bugünü değerlendiren hem de geleceğe yön veren güçlü bir platform oldu' dedi.

Bilimsel oturumlarda, hastaların yaşam kalitesini doğrudan etkileyen kas-iskelet sistemi hastalıklarının yanı sıra nörolojik rehabilitasyon süreçleri, girişimsel tedavi yöntemleri ve rejeneratif uygulamalar da geniş kapsamda ele alındı. Alanında uzman konuşmacılar tarafından gerçekleştirilen sunumlar, katılımcılara hem teorik hem de pratik anlamda önemli katkılar sundu.

Kongre Sekreteri Dr. Ümit Yalçın, organizasyona gösterilen ilgiden memnuniyet duyduklarını ifade ederek, 'Artan yaşlı nüfusla birlikte rehabilitasyon ihtiyacının büyüdüğü günümüzde, telerehabilitasyon ve evde bakım uygulamalarının yaygınlaştırılması kaçınılmaz bir gereklilik haline gelmiştir' dedi.

Kongre Sekreteri Dr. Kaan Uslu ise fizik tedavi ve rehabilitasyonun koruyucu sağlık hizmetlerindeki rolüne vurgu yaparak, 'Kas-iskelet sistemi şikayetlerinde hastaların ilk başvuru noktasının fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanları olması gerektiği konusunda toplumsal farkındalığın artırılması büyük önem taşıyor' diye konuştu. Uslu ayrıca, kongrenin başarılı organizasyonuna katkı sunan tüm paydaşlara teşekkür ederek, özellikle sürecin sorunsuz ilerlemesinde önemli rol üstlenen organizasyon firması BURKON'a ve BURKON Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Eker'e de teşekkürlerini iletti.

Düzenleme Kurulu Üyesi Dr. Aysun Özlü de kongrenin uygulamaya dönük yönünün güçlü olduğunu vurgulayarak, 'Bilimsel oturumların yanı sıra son teknoloji cihazların birebir deneyimlenmesi, meslektaşlarımız açısından son derece verimli bir öğrenme ortamı sağladı' ifadelerini kullandı.

Kongre boyunca düzenlenen kurslar, paneller ve sempozyumlarla fizik tedavi ve rehabilitasyon alanındaki güncel yaklaşımlar kapsamlı şekilde ele alınırken, sektördeki yeniliklerin sahaya yansıması açısından da önemli bir zemin oluşturuldu. Katılımcılar, hem akademik bilgi paylaşımı hem de mesleki dayanışma açısından kongrenin son derece verimli geçtiğini vurguladı.

Dört gün süren kongrede 65 panel, 17 kurs, 8 uydu sempozyum ve 16 sözel bildiri oturumu gerçekleştirilirken; toplam 132 sözel ve 239 poster bildiri sunuldu. 31. Ulusal Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kongresi, bilimsel üretim, ulusal ve uluslararası iş birlikleri ile sağlık politikalarına katkı sunacak önemli çıktılarla tamamlandı.