İnsan, hayatı boyunca sadece sevilmeyi değil, bir gönülde yer edinmeyi ve varlığının anlam taşıdığını hissetmeyi de arar. Klinik Psikolog Büşra Kırca, ait olma ihtiyacının duygusal dünyamızdaki derin izlerine dikkat çekerek, bir yere tutunabilmek uğruna kendi benliğinden uzaklaşmanın ilişkilerdeki yansımalarını değerlendirdi.
İnsanları dinledikçe, hikâyeler birbirinden ne kadar farklı görünürse görünsün, bazı duyguların hep aynı yere çıktığını fark ediyorum. Kimi anlaşılmadığından yakınıyor, kimi verdiği emeğin karşılığını görememekten, kimi de kalabalıklar içinde kendisini fazlalık gibi hissetmekten… Hikâyelerin ayrıntıları değişse de altında çoğu zaman benzer bir ihtiyaç beliriyor: Bir yere ait olabilmek.
Bazen danışanların anlattıkları arasında beni en çok düşündüren şey, aslında ne kadar küçük görünen beklentiler oluyor. Bir telefonun gelmesini beklemek, aile içinde fikrinin sorulmasını istemek, bir sofrada kendiliğinden kendisine yer açıldığını görmek, yokluğunun fark edilmesini beklemek… İlk bakışta basit gibi görünen bu beklentilerin ardında, insanın görülme ve önemsenme ihtiyacı yatıyor.
Zamanla şunu daha çok düşünmeye başladım: İnsan her zaman sevilmediği için değil, bazen sevildiği hâlde kendisine yer açılmadığını hissettiği için de yalnızlaşabiliyor.
Büyüdüğümüz evlerin, aile ilişkilerinin, paylaşılan sofraların ve birlikte geçirilen zamanların içimizde bıraktığı izler düşündüğümüzden daha derin. Birinin bizim için bir şey saklaması, eve döndüğümüzde hâlimizi sorması, zor zamanımızda yanımızda durması… Bunlar yalnızca güzel davranışlar değil; insana dünyada bir karşılığının olduğunu hissettiren yaşantılar.
Belki de bu yüzden insanın kökleriyle kurduğu bağ bu kadar önemli. Kendimizi yalnızca bireysel başarılarımızla değil, hatırlandığımız, emek verdiğimiz, bir başkasının hayatına dokunduğumuz ilişkilerle de anlamlandırıyoruz. Bir fincan çayın paylaşılmasında, bir büyüğün duasında, bir dostun vefasında, bir kapının karşılıksız açılmasında insanı hayata bağlayan bir sıcaklık var.
Bazen ait olma isteği, insanı kendi benliğinden uzaklaştırabiliyor. Sevilmek için sürekli anlayış gösteren, kırıldığı hâlde susan, dışlanmamak için kendi düşüncelerini saklayan insanlar… İlişkilerini kaybetmemek adına kendilerini yavaş yavaş geri plana çekebiliyorlar. Sanki bir yerde kalabilmek için oraya ne kadar uyum sağlayabileceklerini sürekli kanıtlamaları gerekiyormuş gibi.
Bana kalırsa burada üzerinde durulması gereken önemli bir mesele var: Bağ kurmakla kendinden vazgeçmek arasındaki ince çizgi.
Bir aileye bağlı olmak, her şeye katlanmak değildir. Birini sevmek, kendi ihtiyaçlarını yok saymak anlamına gelmez. Vefa, yalnızca kalmakla değil, birbirinin varlığına özen göstermekle de ilgilidir. Sağlıklı ilişkilerde insan hem bağlarını koruyabilir hem de kendi sınırlarını ifade edebilir.
Belki de birbirimize en çok bunu borçluyuz: Hayatımızda yer verdiğimiz insanlara gerçekten yer açmayı…
Çünkü insanın yalnızca bir çevreye, bir aileye ya da bir topluluğa dâhil olmaya değil; orada kendisi olarak var olabilmeye ihtiyacı var.
Ve belki de en derin aidiyet, insanın kendisini kabul ettirmek zorunda kalmadığı yerde başlıyor.
İnsanın bir yere ait olması güzeldir; ama o yere ait olabilmek için kendisine yabancılaşması ne yazık ki çok ağır bir bedeldir.